ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကို တန္ဖိုးထားၾကပါစို႔။

ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကို တန္ဖိုးထားၾကပါစို ့။

ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန ့၂၀၀၈ ႏွင့္ ျမန္မာဆရာဆရာမမ်ားအား ဂုဏ္ျပဳေဆာင္းပါး (အလင္းတိုက္ ဂ်ာနယ္ ဇန္န၀ါရီလ၊ ၂၀၀၉)

သိန္းႏိုင္
ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ေအာက္တိုဘာလ ၅ ရက္ကို ကမၻာ့ဆရာမ်ား(world teachers day) အေနျဖင့္ သတ္မွတ္ထားရွိပါတယ္။ ကမၻာ့ ကုလသမဂၢ ယူနက္စကို အဖြဲ ့အစည္း ၾကီးကေန ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ကတည္းက စတင္သတ္မွတ္ခဲ့ျပီး အဲဒီေန ့တိုင္း မွာ ကမၻာ တ၀ွမ္းလံုးမွာရွိတဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့ အစီအစဥ္ မ်ားကို ပညာေရးအဖြဲ ့အစည္းအသီးသီးမွ က်င္းပ ျပဳလုပ္ၾကတာပါ။ ေန ့စဥ္ေန တိုင္း သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ စာသင္ခန္းေတြ ထဲမွာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ စာသင္ယူျခင္း ကို ျပဳလုပ္ေနၾကတယ္ မဟုတ္လား။ မ်ဳိးဆက္တစ္ခုကေန ေနာက္မ်ဳိးဆက္ တစ္ခုအတြက္ ဘာသာစကား လက္ေဆာင္ ေတြကို လက္ဆင့္ ကမ္းယင္း ပညာသင္ယူလိုစိတ္ကို ပ်ဳိးေထာင္ယင္း၊ ရွင္သန္မႈအတြက္ျဖည့္ဆည္းယင္း၊ အသိပညာ မြတ္သိပ္မႈကိုလည္း ေျဖေဖ်ာက္ ေပးေနၾကတာပါ။ အသိပညာေတြကို မွ်ေ၀ေပးျပီး စြမ္းရည္ေတြ ရရွိလာတဲ့ အခါမွာ ဘ၀ေတြဟာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲ လာမွာပါ။ အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ လက္ရွိမ်က္ေမွာက္ေခတ္ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳ တန္ဖိုး ထားျခင္း ျဖစ္သလို အနာဂတ္မ်ဳိးဆက္မ်ားရဲ ့လိုအပ္ခ်က္ ေတြ ကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားေပးျခင္းပါဘဲ။ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔ ဟာလူ႔အဖြ႕ဲ အစည္းအတြင္းမွာ ပညာေရးႏွင့္ ဖြံ႕့ျဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ ေခတ္အဆက္ဆက္ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ားရဲ႕ အေရးၾကီးတဲ့ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း အထင္ကရ ထုတ္ေဖၚျပသျခင္း လည္းျဖစ္တယ္။ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ ျပည္ႏွစ္ကတည္းက စတင္ခဲ့တဲ့ ကေလးမ်ားအားလံုးအတြက္ ပညာေရး လႈပ္ရွားမႈ Education for All ဟာ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္း အ၀ိုင္းမွာ အေတာ္ကေလး တိုးတက္ေအာင္ျမင္မႈေတြ ရွိခဲ့ျပီးျဖစ္တယ္။ သို ့ေပမဲ့ သကၠရာဇ္ ၂၀၁၅ ေရာက္တဲ့ အခါ တစ္ကမၻာလံုးမွာ ကေလးအားလံုးမူလတန္း ပညာေရးဆံုးခန္းတိုင္ေအာင္ေနႏိုင္ေရး Universal primary education by 2015 ဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ကို ေရာက္ရွိဖို ့ဆိုရင္ ေလာေလာဆယ္မွာ အရည္အခ်င္း ျပည့္၀တဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမဦးေရ ၁၈ သန္းေက်ာ္ ထပ္မံလိုအပ္ေနေၾကာင္းကို ယူနက္စကိုအဖြဲ ့ၾကီးက ခန္ ့မွန္းထားပါတယ္။ ပညာေရးေန႕ထူးေန႔ျမတ္ အျဖစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၅ ရက္ေန႕ကို ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႕ အျဖစ္သီးျခား သတ္မွတ္ ထားျခင္းဟာ ဆရာဆရာမ မ်ားကို ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳျခင္းႏွင့္ အတူ သူတို႔ရဲ႔ အင္မတန္ အေရးၾကီးလွတဲ့ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္မႈကို အသိအမွတ္ ျပဳျခင္းလည္းျဖစ္ပါတယ္။ မူၾကိဳအရြယ္ကေလးငယ္ ေလးေတြ၊ မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္းကေလး ေတြ၊ လူငယ္ေတြ၊ လူၾကီးေတြအားလံုးအတြက္ ဘ၀တစ္သက္တာပညာေရးခရီးကို ေရွ ့ေဆာင္လမ္း ထြင္ရင္း ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေပးေနတာ ဆရာဆရာမေတြဘဲ မဟုတ္ပါလား။

အရည္အေသြးျပည့္၀တဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ား ရွားပါးေနမႈဟာ ၂၀၁၅ ပညာေရးေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ကို ေရာက္ရွိဖို ့ရာ အတြက္ အၾကီးမားဆံုးေသာ အတားအဆီးျဖစ္ေနေၾကာင္းလည္း ဆိုပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ ၂၀၀၈ခုႏွစ္ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန ့အထူးအစီအစဥ္ေတြထဲမွာ အရည္အေသြးျပည့္၀တဲ့ ပညာေရးအတြက္ ေက်ာင္းဆရာအလုပ္အကိုင္နဲ ့ ပတ္သက္တဲ့ ဆရာအတတ္ပညာ အရည္အခ်င္းျမွင့္သင္တန္းေတြကို ဦးစားေပးထားျခင္းပါ။ ႏိုင္ငံအသီးသီးမွာရွိတဲ့ ေက်ာင္း ဆရာ ဆရာမသမဂၢေတြအေနနဲ ့လည္း အာဏာပိုင္အဖြဲ ့အစည္းေတြ၊ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရအဖြဲ႕ေတြကို ေတာင္းဆိုထားတဲ့ အခ်က္ေတြထဲမွာ လံုေလာက္တဲ့ ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ျခင္းႏွင့္ မြမ္းမံသင္တန္းေတြကို ေဆာင္ရြက္ေပးဖို ့ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန ့ေဆာင္ပုဒ္ျဖစ္တဲ့ ဆရာဆရာမ်ားရဲ ့အေရးပါတဲ့ အခန္းက႑ကို အသိအမွတ္ ျပဳထားတဲ့ “ဆရာဆရာမမ်ားကို တန္ဖိုးထားၾကပါစို ့” Teacher Matters! အတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၆၆ ခုႏွစ္ကတည္းက အစဥ္အလာအရ ႏွစ္စဥ္က်င္းပခဲ့ၾကတဲ့ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔တိုင္းမွာ ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႔အစည္းၾကီးမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ယူနက္စကို၊ ယူအင္န္ဒီပီ၊ အုိင္အယ္လ္အိုႏွင့္ ယူနီဆက္ဖ္ အဖြဲ႔ၾကီး ေလးဖြဲ႔ရဲ႔အၾကီးအကဲေလးဦးအျပင္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္မွာ ႏိုင္ငံတကာပညာေရးအဖြဲ႔ၾကီး Education International ရဲ႔ ဥကၠဌပါ ပါ၀င္ျပီး အၾကီးအကဲငါးဦးအေနနဲ႔ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔ အခမ္းအနားကို စုေပါင္းသ၀ဏ္လႊာ ေပးပို႔ၾက ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြက္ စုေပါင္းသ၀ဏ္လႊာထဲမွာ "ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔တြင္ ႏိုင္ငံအားလံုး၊ ေတာႏွင့္ျမိဳ႔ပါ မက်န္ ကမၻာ့တစ္နံတလ်ားရွိ ဆရာဆရာမမ်ားအားလံုးကို ကြၽႏု္ပ္တို႔ ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳအပ္ပါသည္။ အရည္အခ်င္း ျပည့္၀ေသာ လူတိုင္းအတြက္ ပညာေရးကို လက္၀ယ္ရရွိရန္ ဆရာဆရာမမ်ား၏ အခန္းက႑ကို ရွင္းရွင္း လင္းလင္း ေဖာ္ထုတ္ေျပာဆိုျပီး တက္ၾကြမႈရွိေသာ၊ ေလးစားတန္ဖိုးထားအပ္ေသာ၊ ထိေရာက္ေသာ ဆရာ ဆရာမ အင္အားစုကို အားေပးျမႇႇင့္တင္သည့္ မူ၀ါဒမ်ားေပၚထြက္လာေစရန္ လုိအပ္လ်က္ရွိေၾကာင္း ကြၽႏု္ပ္တို႔ အခိုင္အမာေျပာဆိုပါသည္။ ယေန႔ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔တြင္ ဆရာဆရာမမ်ားကို ေက်းဇူးတင္ရွိ ပါေၾကာင္းႏွင့္ ဆရာဆရာမမ်ားကို တန္ဖိုးထားၾကပါစို႔ ဆိုသည္ကို အခုိင္အမာ ေျပာဆိုလိုပါသည္။" လို႔ဆိုျပီး ဆရာဆရာမ မ်ားကို အားေပးျမႇင့္တင္ဖို႔လိုတဲ့အခ်က္ကို အဓိကထားခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာ့ပညာေရးေလာကမွာ ထင္ရွားတဲ့ ဆရာၾကီးဦးသန္းဦးက ပညာ့၀န္းက်င္ေကာင္းႏွင့္ ဆရာ့ ၀န္းက်င္ ေကာင္းေတြကို ၾကံဆဖန္တီးေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေရးဟာ ႏွစ္ဆယ့္တစ္ပညာရာစု၊ ပညာေခတ္၊ ပညာလူ႔အဖြဲ႔ အစည္းရဲ႔တကယ့္လိုအပ္ခ်က္ အႏွစ္သာရျဖစ္ေၾကာင္းကို ၂၀၀၈ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔ထုတ္ ျမန္မာ့အလင္းမွာ မီးေမာင္းထိုးတင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့ပါသည္။ မွန္ပါတယ္။ ေခတ္အစဥ္အဆက္ ျမန္မာေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈမွာ ဆရာ ဆရာမေတြကို တန္ဖိုးထားခဲ့၊ ေလးစားခဲ့၊ ျမတ္ႏိုးခဲ့၊ ရိုေသခဲ့၊ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္အညီ ရွင္သန္ခြင့္ေတြေပးခဲ့ပါတယ္။ ပညာ့၀န္းက်င္ေကာင္းႏွင့္ ဆရာ့၀န္းက်င္ေကာင္းေတြကို ပိုင္ဆိုင္ခဲ့ဘူးတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းလည္းျဖစ္တယ္။ အဲဒီေခတ္ေတြ အေတာ္ကေလး အလွမ္းေ၀းေ၀းမွာ က်န္ရစ္ေနခဲ့ပါျပီ။ မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ားအတြက္ ဘယ္လိုအေမြ ေတြကို ထားရစ္ခဲ့ၾကမလဲ။

မ်က္ေမွာက္ပညာေခတ္ရဲ႔ ျမန္မာ့ပတ္၀န္းက်င္က ပညာေရးႏွင့္ ဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔လူမႈဘ၀ေတြကို ေလ့လာ ၾကည့္သင့္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ပညာ့၀န္းက်င္ေကာင္းႏွင့္ ဆရာ့၀န္းက်င္ေကာင္းရွိေနပါသလား။ ေက်ာင္းပညာေရးကဆင့္ အနာဂတ္လူ႔အဖြဲ႔စည္းကို ပံုေဖၚထုဆစ္ေနၾကတဲ့ လူသားဗိသုကာဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔ အရည္အေသြးျမင့္မားေနပါျပီလား။ အသိပညာႏွင့္ အသိတရားေတြျဖန္႔ျဖဴးသူေတြမွာ လံုေလာက္တဲ့ အသိပညာေတြ ရရွိပါရဲ႔လား။ လူ႔ဂုုဏ္သိကၡာႏွင့္အညီ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ရွင္သန္ရပ္တည္ခြင့္ေတြေကာရွိပါရဲ႔လား။

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ့အေျခခံပညာမွာ ႏွစ္စဥ္ေက်ာင္းဆရာဆရာမအသစ္လိုအပ္ခ်က္ဟာ တစ္ေသာင္းငါးေထာင္ နီးပါခန္ ့ရွိတယ္လို ့ျပည္တြင္းစစ္တမ္းမ်ားအရ အၾကမ္းဖ်င္း ခန္႔မွန္းပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္က ေရရွည္အႏွစ္ ၃၀ ပညာေရး စီမံခ်က္ေတြကို ခ်မွတ္ထားခဲ့တဲ့အထဲမွာ ဆရာအတတ္ပညာ အရည္အေသြးျမင့္မား ေရး လုပ္ငန္းေတြကိုလည္း ထည့္သြင္းထားခဲ့တာေတြ႔ရပါတယ္။ ႏွစ္ေနရာတည္းေသာ ပညာေရးဘြဲ ့သင္တန္း ေတြ ထားရွိတဲ့ ရန္ကုန္ပညာေရးတကၠသိုလ္ရယ္၊ စစ္ကိုင္းမွာရွိတဲ့ ျပည္ေထာင္စု တုိင္းရင္းသား ဖြံ႔ျျဖိဳးေရးသိပံၸ၊ ပညာေရး ေကာလိပ္ရယ္၊ ၅၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ရွိေနတဲ့ လက္မွတ္မဲ့ ေက်ာင္းဆရာ၀န္ထမ္းအေရးေပၚ အေျခအေနေၾကာင့္ ဖြင့္လွစ္ထားရွိတဲ့ ေဒသအသီးသီးမွာရွိတဲ့ ပညာေရးေကာလိပ္ ၂၀ နီးပါးဟာ ႏွစ္စဥ္ လိုအပ္ခ်က္ရဲ ့တစ္၀က္ကိုေတာင္ မျဖည့္ဆည္း ေပးႏိုင္ေသးပါဘူး။

ကေလးေက်ာင္းထြက္ႏႈန္းႏွင့္ အျပိဳင္ လက္ရွိေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားရဲ ့အလုပ္စြန္ ့ႏႈန္း ဟာလည္း ေၾကာက္ခန္းလိလိ ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာေတြြ ့ရွိရပါတယ္။ ဘယ္သူမွ မလုပ္ခ်င္ဆံုး ၀န္ထမ္းအလုပ္အကိုင္ဟာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမ အလုပ္အကိုင္ျဖစ္ေနရတာဟာ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ ျဖစ္ပါတယ္။

စား၀တ္ ေနေရးမျပည့္စံု၊ မဖူလံုျခင္းႏွင့္အတူ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမ အလုပ္ရဲ႔ ဂုဏ္သိကၡာဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ပညာေရး သမိုင္းေခတ္အဆက္ဆက္မွာ အနိမ့္က်ဆံုးျဖစ္ေနတာကေတာ့ အင္မတန္ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲစရာပါ။ မူတန္းျပ က်ပ္ သံုးေသာင္းလစာဟာ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမ အလုပ္အကိုင္တစ္ခုတည္းနဲ႔မိမိတစ္ဦးတည္းရဲ႔ စားေရးကို (၀မ္းစာတစ္ခုတည္းကို) လ၀က္ေတာင္ ္မဖူလံုႏုိင္ပါဘူး။ အဲဒီအတြက္ တစ္ေန႔ရွစ္နာရီ အခ်ိန္ျပည့္ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမ အလုပ္အကိုင္ကို မလုပ္ခ်င္ၾကေတာ့တာဟာ အံ့ၾသစရာေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။

ဆရာဆရာမမ်ားဟာ ေက်ာင္းဆရာ အလုပ္အကိုင္ တစ္ခုတည္းနဲ႔ စား၀တ္ေနေရး မဖူလံု ႏိုင္တဲ့အတြက္ အျခားအျခားေသာ အလုပ္အကိုင္မ်ားကို တြဲဖက္ လုပ္ကိုင္ ေနၾကရတယ္။ ေခါင္းရြက္ ေစ်းျခင္းေတာင္းတဲ့မွာ ခပ္ႏြမ္းႏြမ္း အျဖဴအစိမ္း ေက်ာင္းဆရာမ ၀တ္စံုကို ထည့္ျပီး ေက်ာင္းမတက္ခင္ ႏွင့္ ေက်ာင္းအဆင္းမွာ လမ္းေဘး ေစ်းေရာင္း ေနၾကရတဲ့ အေျခခံပညာ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ားရဲ႔ ဘ၀ေတြ၊ မနက္ ေစာေစာထျပီး အလုပ္ၾကမ္း လုပ္တဲ့ စာသင္ခန္းထဲက ကေလးေတြရဲ႔ လစာက အခ်ိန္ျပည္ ့ႏိုင္ငံ့၀န္ထမ္း ေက်ာင္းဆရာမရဲ႔ လစာထက္ ျမင့္ေနတာေတြ၊ မေအာင္ရင္ ေငြျပန္အမ္းမယ္ ဆိုတဲ့ အတန္းပိုင္ ဆရာ ဆရာမေတြရဲ႔ က်ဴရွင္ေတြ၊ ျမတ္ႏိုးတဲ့ ဆရာမအလုပ္ကို ေက်ာခိုင္းျပီး အိမ္နီးခ်င္း တုိင္းျပည္ေတြမွာ ေအာက္ေျခသိမ္း လုပ္ကိုင္ ေနၾက ရတာေတြ၊ လဘက္ရည္ဆိုင္မွာ ကြၽန္ေတာ္ ေက်ာင္းဆရာပါလို႔ မေျပာရဲတာေတြ၊ စာသင္ခန္း အတြင္းဘက္ကို တစ္ခါမွ မ၀င္ဘူးတဲ့ ကေလးငယ္ေတြ၊ ဘီအီးဒီ ပညာေရးဘြဲ႔ကို ေလးႏွစ္ တက္ေရာက္ ႏိုင္ဖို႔ ကုန္က်စရိတ္ကို တြက္ခ်က္ျပီး ဒီတစ္သက္ ေက်ာင္းဆရာမ အလုပ္နဲ႔ ျပန္ဆပ္လို႔ မေက်ႏိုင္ဘူး ဆိုတဲ့ ၀ါသနာပါတဲ့ လူငယ္ေတြ၊ ဘ၀ေတြ -- ဘ၀ေတြ---ပညာေရးႏွင့္ အျခားအျခားေသာ ဘ၀ေတြ။

လူငယ္ေတြ အတြက္ စံျပဳႏိုင္သူ ျဖစ္သင့္တယ္ ဆိုတဲ့ ေက်ာင္းဆရာ အလုပ္အကိုင္ရဲ႔ ေဆာင္ပုဒ္ဟာ ေပ်ာက္ဆံုး ခဲ့ရပါျပီ။ ျပိဳလဲေနျပ ီျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႔ စာရိတၱမ႑ိဳင္ကို ကယ္ထူဖို႔ ဘယ္သူေတြမွာ တာ၀န္ရွိပါလဲ။ အာစရိယ ဂုေဏာ အနေႏၲာ၊ ပညာသမာ အာဘာနတၴိ အစရွိတဲ့ သီက်ဴးသံေတြ ဆိတ္သုန္းခဲ့ရပါတယ္။ အစဥ္အလာ ၾကီးမားခဲ့တဲ့ ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမအလုပ္အကိုင္ရဲ ့တန္ဖိုးႏွင့္ ဂုဏ္သိကၡာေတြ ျမန္မာ့ပညာေရးရႈခင္းက ေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါး ျဖစ္ေနပါျပီ။

လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၃၀ေက်ာ္ တေခတ္တခါက စာေရးသူတို ့ရဲ ့ဆရာဆရာမမ်ားဟာ ဂုဏ္ယူစြာ၊ ေပ်ာ္ရႊင္စြာ၊ ၾကည္ႏူးစြာ၊ ေက်နပ္စြာ၊ လိုလားစြာ၊ ဂုဏ္သိကၡာရွိစြာ၊ ၀ါသနာၾကီးမားစြာ တန္ဖိုးထားျပီးလုပ္ခဲ့ၾကတာပါ။ အနာဂတ္ကာလ ပန္းခင္းအတြက္ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြ၊ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ၊ အိပ္မက္ေတြကို ဖူးပြင့္ေစဖို ့ဆရာ ဆရာမမ်ားရဲ ့ ရင္မွာ ပ်ဳိးေထာင္ခဲ့တာပါ။ ပညာေရးေစတနာအင္အားေတြ ဆရာ၊ဆရာမမ်ားရဲ ့ရင္ဘတ္ထဲမွာ အျပည့္ရယ္ပါ။ ဒီေက်ာင္းဆရာဆရာမအလုပ္နဲ ့ပတ္သက္ျပီးအဲဒီဆုတ္ကပ္ေခတ္ကာလမွာ လက္ကိုင္ဆိုရိုး စကားတစ္ခြန္းရွိခဲ့ပါတယ္။ “ရိကၡာမရွိေပမဲ့ သိကၡာရွိတယ္” ဆိုတာပါ။ ၂၁ ရာစုုႏွစ္ဦးပိုင္းမွာေတာ့ ဆိုရုိး စကားေျပာင္းလဲခဲ့ရပါျပီ။ “ရိကၡာေရာ သိကၡာပါမရွိေတာ့ျပီ” တဲ့။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ျမန္မာေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ား ဘယ္လိုရွင္သန္ရပ္တည္ေနၾကရပါသလဲ။ လက္ရွိဘ၀ေတြနဲ ့ အနာဂတ္ ကံၾကမၼာမ်ားအတြက္ ဘာေတြ ရည္မွန္းခ်က္မ်ား ထားရွိၾကပါ သလဲ။ ထားရွိခြင့္ေရာရွိပါေသးရဲ ့လား။ အစဥ္အလာနဲ ့ေက်ာင္းဆရာ ၊ဆရာမ အလုပ္အကိုင္ ရဲ႕ေေစတနာ၊ ၀ါသနာ၊ အနစ္နာ၊ အသိပညာ ခြန္အားေတြကို ဆရာ၊ ဆရာမေတြ ရဲ ့ရင္ဘတ္ ထဲ က ဘယ္သူထုတ္ယူသြားခဲ့ပါသလဲ။

လက္မွတ္မဲ့ဆရာဆရာမအရည္အတြက္ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ရွိေနတဲ့အတြက္ ပညာေရး ေကာလိပ္ေတြကို နယ္အသီးသီးမွာ ျဖစ္သလိုဖြင့္လွစ္ခဲ့ရတယ္။ မျပည့္စံုတဲ့ အေျခအေနေတြ၊ အဂၤါစဥ္မမီတဲ့ေက်ာင္းေတြ၊ တကၠသိုလ္ေတြ၊ ၀န္ထမ္းအင္အား၊ ပညာေရး အရင္းအျမစ္နဲ႔ စာၾကည့္တိုက္၊ သင္ၾကားေရးဆိုင္ရာ သင္ရိုး ညႊန္းတမ္း လုိအပ္ေနမႈေတြဟာ နည္းျပမ်ား ႏွစ္စဥ္ၾကံဳေတြ႔ေနရတာပါ။ ဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္မႈနိမ့္ပါးေနေသးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ မသင္မေနရ မူလတန္းပညာေရးကို ကေလးတိုင္း ရရွိႏိုင္ဖို ့ဆိုရင္ ဆရာအင္အားကို ၂၈၀ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ တိုးျမွင့္ရမွာျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပထားပါတယ္။ ဒီပညာေရး သင္တန္းေတြမွာ လည္း ေခတ္မီ ဆရာအတတ္ပညာေရး သင္ရိုးညြန္းတမ္းေတြ တည္ေဆာက္ဖို ့လိုအပ္ ေနပါတယ္။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ရဲ ့ေတာင္းဆိုခ်က္ျဖစ္တဲ့ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံသားေတြကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးႏိုင္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြ၊ လုပ္ငန္းခြင္အရည္အခ်င္းျမွင့္သင္တန္းေတြမွာ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရးအစီအစဥ္ေတြ၊ တက္ၾကြတဲ့သင္ယူ ေလ့လာမႈနည္းစနစ္ေတြ၊ စဥ္ဆက္မျပတ္ အကဲခတ္ျပီး ဘက္စံုစစ္ေဆးျခင္းစနစ္ေတြ၊ ဘက္စံုပညာေရး အစီအစဥ္ေတြကို အရွိန္အဟုန္နဲ ့ေရာ အရည္အေသြးပါျမွင့္တင္လုပ္ေဆာင္သင့္ပါတယ္။ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမအလုပ္ကို ၀ါသနာပါျပီး အရည္အခ်င္းရွိတဲ့သူေတြ လက္လွမ္းမီ တက္ေရာက္ သင္ၾကားႏိုင္ခြင့္ အတြက္လည္း ပညာေတာ္သင္ဆုေတြကို ဖန္တီးထားရွိသင့္ပါတယ္။

ပညာေရးပညာရွင္ေတြကဒီလိုဆိုပါတယ္။ အဂတိလိုက္အစားဆံုးတုိင္းျပည္ေတြမွာ အထိခိုက္ဆံုးက႑ဟာ ပညာေရးျဖစ္ပါသတဲ့။ ရွင္းပါတယ္။ တိုင္းျပည္ရဲ႔ အသိပညာ၊ အနာဂတ္စာရိတၲ၊ စံတန္ဖိုးေတြရယ္နဲ ့တိုင္းျပည္ရဲ႔ စိတ္ဓါတ္ေတြကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေနရတဲ့ ေက်ာင္းပညာေရးဟာ နစ္နာေနျပီ၊ ထိခုိက္ေနျပီ၊ အရည္အေသြး က်ဆင္းေနျပီ၊ ေခတ္မမီ ေတာ့ျပီ၊ ခြဲျခားမႈေတြကိုခံစားေနရျပီ ဆိုရင္ အနာဂတ္ဘ၀ေတြ ဘယ္လိုရွင္သန္ ႏုိင္မွာလဲ။ ေသခ်ာတဲ့အက်ဳိးဆက္ကေတာ့ အမ်ားစုၾကီးရဲ႔အနာဂတ္ဘ၀ေတြ နစ္နာေတာ့မယ္၊ ထိခုိက္ေတာ့မယ္၊ လူသားအရည္အေသြးေတြ က်ဆင္းသြားမယ္၊ ခြဲျခားတတ္လာမယ္။ ရွင္သန္ေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္ႏုိင္ပါေတာ့မလား။

ေက်ာင္းပညာေရးရဲ႔ က်ဆံုးမႈ (သို႔မဟုတ္) ေအာင္ျမင္မႈဟာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔ အရည္အေသြးမ်ားနဲ႔ စြမ္းရည္ေတြအေပၚမွာ အမ်ားၾကီးမူတည္ေနတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာအတတ္ပညာ သင္တန္းေတြ၊ အရည္အခ်င္း ျမႇင့္သင္တန္းေတြ ၀န္ထမ္းအသစ္ ခန္႔အပ္ေရးေတြနဲ႔ လုပ္ငန္းခြင္သင္တန္းေတြအတြက္ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ မူ၀ါဒေတြကို စနစ္တက် ခ်မွတ္ျပီး ေဆာင္ရြက္ၾကရပါတယ္။ ႏုိင္ငံတုိင္းလိုလိုမွာ ေက်ာင္းဆရာလုပ္ႏိုင္ဖို႔ရာ ေက်ာင္းဆရာဘြဲ႔ (သို႔မဟုတ္) ပညာေရးဘဲြ႔ရရွိထားဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ဘယ္ဌာနမွာ ဘယ္ႏွစ္ႏွစ္ၾကာၾကာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္ျဖစ္ေစ၊ ဘယ္ပညာရပ္မွာျဖစ္ျဖစ္ မဟာဘဲြ႔ေတြ၊ ပါရဂူဘြဲ႔ေတြအထိရသည္ျဖစ္ေစ၊ ေက်ာင္းဆရာဘြဲ႔မရွိရင္ေတာ့ ေက်ာင္းစာသင္ခန္းတြင္းမွာ စာသင္တဲ့ ေက်ာင္းဆရာအလုပ္ကို မရရွိႏိုင္ပါ။ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ တန္ဖိုးျမင့္မားတဲ့ ေက်ာင္းဆရာအတတ္ပညာဟာ အေသအခ်ာေလ့က်င့္ယူရမည့္ ပညာတစ္ရပ္ ျဖစ္လို႔ပါဘဲ။ အဲဒီအတြက္ စာေရးသူဟာ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံမွာ ပညာေရးဘြဲ႔ သင္တန္းကို တက္ေရာက္ေနခဲ့စဥ္မွာ အသက္ ၄၀၊ ၅၀ ေက်ာ္အရြယ္ လုပ္သက္ရွိ သိပၸံပညာရွင္ေတြ၊ ပညာရပ္နယ္ပယ္ အသီးသီးက ပါရဂူဘြဲ႔ရေတြ၊ ေလယာဥ္ေမာင္း အင္ဂ်င္နီယာၾကီးေတြဟာ (ေက်ာင္းဆရာဘြဲ႔) ပညာေရး ဘြဲ႔အတြက္ သင္တန္း ျပန္လည္ တက္ေရာက္ၾကရပါတယ္။ ဘြဲ႔ေတြအလီလီရထားၾကေပမယ့္ အနည္းဆံုး အခ်ိန္ျပည့္ တစ္ႏွစ္ေလာက္ေတာ့ ျပန္တတ္ၾကရတာပါ။ သူတို႔ႏိုင္ငံေတြမွာ တစ္သက္တာမွာ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ အလုပ္ေတြကို မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲလုပ္တတ္ေလ့ရွိၾကတယ္မဟုတ္လား။ အျခားေသာ အေတြ႔အၾကံဳေတြဟာ ေက်ာင္းပညာေရးလုပ္ငန္းမ်ားမွာ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျပဳမွာပါ။ သို႔ေပမဲ့ ပညာေရးဘဲြ႔ေတာ့ လိုအပ္ေနေသး တယ္ေလ။ ကေလးသူငယ္ေတြကို ပညာသင္ၾကားေပးေနတဲ့ မူၾကိဳ၊ မူလတန္း၊ အလယ္တန္းႏွင့္ အထက္တန္း စတဲ့ အေျခခံပညာေက်ာင္းေတြမွာ တကၠသိုလ္က အသိအမွတ္ျပဳ ပညာေရးဘြဲ႔ တစ္ခုခုရရွိထားျပီး အက်င့္စာရိတၱ ေကာင္းမြန္ေၾကာင္းေထာက္ခံစာရယ္၊ အစိုးရ ပညာေရးဌာန မွ အသိအမွတ္ျပဳ ေက်ာင္းဆရာလိုင္စင္ေတြရွိမွသာလွ်င္ ေက်ာင္းဆရာအလုပ္ ေလွ်ာက္ထားခြင့္ရွိတာပါ။ ဆြဲခန္႔ဆိုတာမ်ဳိး မရွိပါဘူး။ ကေလးေတြအေၾကာင္း၊ ကေလးဖြံ႔ျဖိဳးမႈ အေၾကာင္း၊ ပညာသင္ၾကားေရးႏွင့္ သင္ယူေရးအေၾကာင္း၊ ပညာေရးဒႆနအေတြးအေခၚ၊ ပညာေရးစိတ္ပညာ၊ သင္ခန္းစာစီစဥ္ျပင္ဆင္ျခင္း၊ ပညာရည္တိုးတက္မႈကို စစ္ေဆးနည္း အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ဒီမိုကေရစီစံႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈေတြကို ေက်ာင္းပညာေရးမွ ပ်ဳိးေထာင္ေပးျခင္း၊ ပညာေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈပညာ၊ ဆရာ့ဘ၀ဆရာ့အလုပ္အကိုင္၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ ပညာေရး ဆက္ႏြယ္ေနမႈ၊ အနာဂတ္ဘ၀မ်ားရဲ႔ ရွင္သန္ေရး စတဲ့ပညာရပ္ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းတရားေတြ၊ ဗဟုသုတေတြဟာ ေက်ာင္းဆရာအလုပ္အတြက္ မရွိမျဖစ္ေတြပါ။ ဘာသာရပ္နယ္ပယ္အလုိက္၊ အတန္းအလိုက္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း၊ သင္ရိုးမာတိကာမ်ား၊ ေခါင္းစဥ္မ်ား၊ အေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ စာသင္ၾကားနည္း အမ်ဳိးမ်ဳးိ ကိုလည္း ေျခေျခ ျမစ္ျမစ္ ေလ့လာၾကရတယ္။ တကၠသိုလ္ကပါေမာကၡေတြရယ္ ၀ါရင့္ ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားရဲ႔ ၾကီးၾကပ္မႈေတြ ေအာက္မွာ ေက်ာင္းစာသင္ခန္းတြင္း လက္ေတြ႔တန္းျပသင္ၾကားျခင္းကိုလည္း ႏွစ္စဥ္ဆင္းၾကရပါတယ္။ သင္တန္းဆင္းေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကိုလည္း ထိုက္တန္စြာ ပံ့ပိုးျပီး တန္ဖိုးထားၾကပါတယ္။

ျမန္မာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမတစ္ဦးရဲ႔ ၀င္ေငြလစာဟာ အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းႏိုင္ငံႏွင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံက ေက်ာင္း ဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔ လစာေတြနဲ႔ ၁၀ ဆ ကြာျခားေနတယ္။ လူေနမႈစရိတ္ကေတာ့ အတူတူေလာက္ရွိတာပါ။ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာမွာ ေပးဆပ္ စြန္႔လႊတ္ခဲ့ၾကသူ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔ လူမႈဘ၀ကို စာနာေထာက္ထား သင့္ပါတယ္။

ေက်ာင္းဆရာဆရာမေတြက ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေပးခဲ့လို ့အခုလို အသိဥာဏ္ေတြရရွိခဲ့၊ လူလားေျမာက္လာခဲ့၊ မိမိႏွင့္ မိမိရဲ ့ ပတ္၀န္းက်င္အေၾကာင္း၊ ကမၻာၾကီးအေၾကာင္းကို တိုးတက္သိျမင္ခြင့္ေတြ ရရွိခဲ့တဲ့ ေက်းဇူးတရားေတြကို အစဥ္သျဖင့္ သတိရေနသင့္တယ္ မဟုတ္ပါလား။ လက္ရွိလုပ္ငန္းခြင္မွာရွိေနတဲ့ အေျခခံပညာ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ားကို တန္ဖိုးထားျခင္းဟာ မိမိရဲ ့ဘ၀ကို ဆယ္စုႏွစ္ တစ္ခုေက်ာ္ ပဲ့ကိုင္ထိန္းေက်ာင္း လမ္းညြန္ေပး ခဲ့တဲ့ ေက်းဇူးတရားကို ေပးဆပ္ရာေရာက္သလို အနာဂတ္ဘ၀မ်ားစြာအတြက္လည္း ပံ့ပိုးကူညီျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားရဲ ့ ပညာ အရည္အေသြးျမင့္မားေရး၊ စား၊ ၀တ္၊ ေနေရး လူမႈဘ၀ျပည့္စံုဖူလံုေရးႏွင့္ ဆရာအလုပ္အကိုင္ ဆရာဆရာမ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ အညီ ဘ၀ရွင္သန္ရပ္တည္ႏိုင္ေရးေတြအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္၊ အာဏာပိုင္အဖြဲ ့အစည္းမ်ား၊ ျပည္နယ္၊ ျမိဳ ့၊ ရပ္ရြာေဒသလူ ့အဖြဲ ့အစည္းမ်ားဟာ အေကာင္းဆံုးျဖည့္ဆည္း ေပးရမွာပါ။ ဒါဟာ ၂၀၀၈ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန ့ ဂုဏ္ျပဳေဆာင္ပုဒ္ျဖစ္တဲ့ “ဆရာဆရာမ်ားကို တန္ဖိုးထား ၾကပါစို ့” ႏွင့္ အညီလည္း က်င့္ၾကံလုပ္ေဆာင္ရာျဖစ္သလို ျမန္မာေတြရဲ ့အနာဂတ္ အတြက္လည္း ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကို တန္ဖိုးထားခြင့္ရွိေသာ ပညာ့၀န္းက်င္ေကာင္းႏွင့္ ဆရာ့ ၀န္းက်င္ေကာင္း လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းတစ္ရပ္ကို အျမန္ဆံုး ျပန္လည္ပိုင္ဆုိင္ႏိုင္ပါေစ။

သိန္းႏိုင္
၅ ရက္ ေအာက္တိုဘာ ၂၀၀၈၊ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန ့ ၂၀၀၈ အမွတ္တရ ေဆာင္းပါး။

ေကာင္းေသာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ စဥ္းစားေတြးေတာစရာမ်ား (၂)

ေကာင္းေသာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ စဥ္းစားေတြးေတာစရာမ်ား (၂)

သိန္းႏိုင္

သင္ယူေလ့လာမႈတိုးတက္ေစဖို႔

ဒါကာပညာေရးလုပ္ငန္းအညႊန္းေဘာင္ Dakar Framework for Actionရဲ႕ အားလံုးအတြက္ ပညာေရး အစီအစဥ္ Education For All (EFA) ကို အရင္ဆံုး က်ေနာ္ေဆြးေႏြးပါရေစ။ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္တုန္းက ႏိုင္ငံတုိင္းရဲ႕အစိုးရအားလံုးတခဲနက္ သေဘာတူညီ လက္မွတ္ေရးထိုးထားခဲ့တဲ့ ဒီစာခ်ဳပ္ဟာ အေသအခ်ာ ျပင္ဆင္ထားတာျဖစ္တယ္။ အဲဒီအစီအစဥ္ထဲမွာ ပါတဲ့အတုိင္းဆိုရင္ ဆရာဆရာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ျပီး ေအာက္ပါ အခ်က္ေတြကို ျပဳစုထားရွိတယ္။

ဆရာဆရာမ်ားကို -

* ေလးစားသမႈရွိရမယ္။ ခံစားခြင့္လစာ ထိုက္တန္စြာရရွိသင့္တယ္။
* သင္တန္းရရွိသင့္ျပီး စဥ္ဆက္မျပတ္ လုပ္ငန္းခြင္အရည္အခ်င္းျမွင့္ သင္တန္းေတြတက္ေရာက္ေစ သင့္တယ္။
* သူတို႔ရဲ႕လုပ္ငန္းႏွင့္ပတ္သက္ျပီးသက္ေရာက္မႈေတြျဖစ္ေစမယ့္ ကိစၥရပ္ေတြကို ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ရာ မွာ ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရရွိရမယ္။
* ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ သင္ယူေလ့လာမႈပံုစံေတြ၊ ရုပ္ပိုင္းႏွင့္ အသိဥာဏ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ပံု မတူ ျခားနားခ်က္ေတြကို သေဘာေပါက္နားလည္ထားရမယ္။
* အာရံုႏိုးၾကားေစျပီး ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္သင္ယူေလ့လာႏိုင္တဲ့ စာသင္ခန္းအေနအထား၊ ပတ္၀န္းက်င္ကို ဖန္တီးတတ္ရမယ္။
* ေက်ာင္းဆရာအလုပ္အကိုင္ရဲ႕တာ၀န္၀တၱရားေတြကို လက္ခံျပီး ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားနဲ႕ ရပ္ရြာလူ႕အဖြဲ႕ အစည္းအေပၚမွာ တာ၀န္ခံႏုိင္ရမယ္။

ဒါေပမယ့္ ပထမဆံုးအေနနဲ႕ ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမအသစ္ စုေဆာင္းပံုကို ၾကည့္ၾကရေအာင္။ ဆရာအလုပ္ အကိုင္အတြက္ ပိုမိုသင့္ေတာ္ကိုက္ညီတဲ့ သင္တန္းသူ၊ သင္တန္းသားေတြကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္ရမယ္။ ဒီလိုလုပ္မွကို ျဖစ္မွာပါ။ သကၠရာဇ္ ၂၀၁၅ မွာ အာရွတိုက္အတြင္း အားလံုးအတြက္ ပညာေရး EFA ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ေအာင္ျမင္ႏုိင္ဖို႕အတြက္ဆိုရင္ ဆရာဆရာမအသစ္ ေလးသန္းထပ္လိုမွာျဖစ္တယ္လို႕ ယူနက္စကိုအဖြဲ႕ၾကီးက ခန္႕မွန္းထားပါတယ္။

ဆရာအတတ္ပညာ သင္တန္းျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး

တိုင္းျပည္ရဲ႕ဦးေဆာင္မႈကေန အဆင့္ဆင့္တိုင္းက ႏုိင္ငံေရးအရ အေထာက္အပံ့ကို အမ်ားၾကီးလိုအပ္တယ္။ ပညာေရးအတြက္ပါ။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားအတြက္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ျပီးေတာ့လည္း ထက္ျမက္တဲ့ဘြဲ႕ရလူငယ္မ်ား ေက်ာင္းဆရာအလုပ္လုပ္ဖို႕အတြက္ မက္လံုးေတြထားရွိသင့္တယ္။

ဆရာအလုပ္အကုိုင္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈအတြက္ ဘ၀တစ္သက္တာေလ့လာရာမွာ လုပ္ငန္းခြင္ အၾကိဳဆရာ အတတ္ပညာ သင္တန္းဟာ အင္မတန္မွ အေရးၾကီးလွပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမေလာင္းမ်ားဟာ ႏွစ္အေတာ္ၾကာၾကာ ေကာလိပ္ စာသင္ခန္းမ်ား အတြင္းမွာ ပ်င္းရိေလးတြဲစြာထိုင္ျပီး သင္ယူျခင္း-သင္ၾကားျခင္းသီအိုရီေတြကို ေလ့လာေနၾက ရတာေတာ့ျဖင့္ ကံဆိုးလွပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ လုပ္ငန္းခြင္အၾကိဳဆရာအတတ္ပညာ သင္တန္းစနစ္ကို ဘယ္လိုမ်ား ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲႏိုင္မလဲ။

အရင္ဆံုးအေနနဲ႕ ဆရာအတတ္ပညာသင္တန္းေတြဟာ ပညာေရးဘြဲ႕သင္တန္းျဖစ္ေစ၊ ဘြဲ႕လြန္ဒီဂရီေတြ ျဖစ္ေစ စာသင္ခန္းအတြင္း အေတြ႕အၾကံဳ အေတာ္မ်ားမ်ား ပါ၀င္ရမွာျဖစ္တယ္။

ဆရာအတတ္ပညာ သင္တန္းေတြမွာ အေရးၾကီးတဲ့အျခား စြမ္းရည္ ၃ မ်ဳိးကိုလည္းထည့္သြင္းသင့္ပါတယ္။

* ဆရာဆရာမမ်ားဟာ ေက်ာင္းေတြကို က်န္းမာေရးႏွင့္ညီညြတ္ျပီး၊ ေဘးအႏၱရာယ္ကင္း လံုျခံဳေႏြးေထြး တဲ့ ေနရာေတြ ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲဆိုတာကို သိရွိထားရမယ္။
*ဆရာဆရာမမ်ားဟာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ား၊ သူတို႕ရဲ႕မိသားစု၀င္မ်ားနဲ႕ ရပ္ရြာလူ႕အဖြဲ႕ အစည္းရဲ႕ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈကို ရရွိေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲဆိုတာကို ေလ့လာထားရမယ္။ ေနာက္ျပီးေတာ့ -
* ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ စာသင္သားမ်ားရဲ႕ ပုဂၢလလိုအပ္ခ်က္ေတြ၊ ပညာေရး အထူးအကူအညီ လိုအပ္မႈေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ဖို႕အတြက္ သီးသန္႕စြမ္းရည္မ်ားကို ပိုင္ဆိုင္ရရွိထားရမယ္။

ကဲအခု လုပ္ငန္းခြင္မွာ ေနရာခ်ထားေရးကို ၾကည့္ၾကရေအာင္။ မူလတန္းေက်ာင္းေလးရဲ႕ ပထမတန္းမွာ စာသင္ဖို႕ ဘယ္လိုဆရာဆရာမမ်ဳိးကို တာ၀န္ေပးၾကပါသလဲ။ က်ေနာ္တို႕အားလံုး သိရွိၾကတဲ့အတုိင္း အေတာ္ဆံုး ဆရာဆရာမေတြေတာ့ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ ေတာ္ေသာ၊ ေကာင္းေသာ ဆရာဆရာမမ်ားကို သူတို႕ရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္ရည္အလိုက္ အလိုအပ္ဆံုးေနရာေတြမွာ တာ၀န္ေပးၾကရမွာပါ။

ေက်ာင္းေတြမွာ တာ၀န္ေပးအပ္မႈနဲ႕ ပတ္သက္လို႕ ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ ခက္ခဲတဲ့ ေနရာေဒသေတြကို ထက္ျမက္ ထူးခၽြန္တဲ့ ဆရာဆရာမေတြသြားျပီး စာသင္ဖို႕အတြက္ ဘယ္လုိလုပ္လုပ္ေပးၾကမလဲ။ အပိုေဆာင္းဆု ေၾကးေငြ အပါအ၀င္ မက္လံုးေတြေပးစရာ အမ်ားၾကီးရွိေနပါတယ္။

ေက်ာင္းဆရာအလုပ္အကိုင္ ဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္မႈ

အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ ထူးခၽြန္ထက္ျမက္တဲ့ေက်ာင္းသားေတြ ဆရာအတတ္ပညာကို ေလ့လာၾက၊ အရည္ အေသြးျပည့္မီတဲ့သင္တန္းေတြမွာ တက္ၾက၊ အလိုအပ္ဆံုးေနရာေတြ၊ အတန္းေတြမွာ စာသင္ၾကားၾက။ ေက်ာင္းဆရာအလုပ္မွာ ျမဲေနဖို႕နဲ႕ စာသင္ၾကားျခင္း ပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစဖို႕အတြက္ ဘာ္ေတြမ်ား လုပ္ေပးႏုိင္မလဲ။

ပထမဆံုးအေနနဲ႕ေတာ့ ဆရာဆရာမအသစ္ေတြကို ေက်ာင္းလုပ္ငန္းမိတ္ဆက္အစီအစဥ္ေတြ၊ လုပ္ငန္းခြင္ လက္ေတြ႕ အစမ္းခန္႕ကာလအစီအစဥ္ေတြကို က်ေနာ္တို႕ အေသအခ်ာစီစဥ္လုပ္ေဆာင္ၾကရမွာျဖစ္တယ္။
ဆရာအတတ္ပညာသင္တန္းကာလ အစပိုင္းကတည္းက ဆရာဆရာမေလာင္းေတြကို မိမိတို႕ရဲ႕သင္ၾကားမႈကို ျပန္လွန္ေလ့လာသံုးသပ္တတ္တဲ့သူေတြျဖစ္လာဖို႕ ေလ့က်င့္သင္ၾကားရံုတင္မကဘဲ မိမိအထက္က ဆရာၾကီး ဆရာမၾကီးေတြ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ဆရာဆရာမေတြႏွင့္ပါ စာသင္ၾကားေရး တိုးတက္လာေစဖို႕ အတူတကြ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္တတ္တဲ့သူေတြ ျဖစ္လာေအာင္လည္း ေလ့က်င့္ေပးရမွာပါ။

ေနာက္ဆံုးတစ္ခ်က္အေနနဲ႕ေတာ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကို ဆရာအလုပ္အကိုင္ရဲ႕ တိုးတက္မႈအတြက္ ေရွ႕ဆက္ လမ္းဖြင့္ေပးျခင္းနွင့္ အဆင့္ျမင့္တာ၀န္ေတြယူႏုိင္ဖို႕ကို လမ္းေၾကာင္း ၂ ခုနဲ႕ထားရွိရမယ္။ ပညာေရး ဆိုင္ရာ စီမံ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ပညာရွင္လမ္းေၾကာင္းေတြကတဆင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုးခ်ဳပ္ေျပာရယင္ ေက်ာင္းဆရာအလုပ္ဖြံ႕ျဖိဳးမႈအတြက္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ေက်ာင္းဆရာအစည္းအရံုးေတြ၊ သမဂၢေတြဖြဲ႔စည္းေပးရမယ္။ သူတို႕ကိုယ္တိုင္ တက္ၾကြစြာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ အားေပးရမယ္။

ကေလးတုိင္းဟာသီးသန္႕ျဖစ္တည္ျပီး ရွင္သန္ေနတယ္လို႕က်ေနာ္တို႕ ယံုၾကည္တယ္ဆိုယင္ “ဆရာ” ရယ္လို႕ ထုိက္တန္စြာ အေခၚခံႏိုင္သူ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ေတြက စာသင္ခန္းတိုင္းရွိ ကေလးတိုင္းကို လမ္းညႊန္ ဦးေဆာင္မႈေပးျပီး စာသင္ၾကား ျပသေပးရလိမ့္မယ္။ ကေလးေတြဟာ စံျပဳႏိုင္သူ၊ လမ္းညႊန္ႏိုင္သူ ရရွိဖို႕ လိုအပ္သလို ရရွိသင့္တယ္။ ပိုျပီးေတာ့ မေရရာမတိက်လွတဲ့ အနာဂတ္ကာလစိန္ေခၚမႈေတြကို ရင္ဆိုင္ ႏုိင္ဖို႕အတြက္ လိုအပ္တဲ့စြမ္းရည္ေတြ ရရွိႏိုင္ဖို႕ျဖစ္တယ္။ ဒီအေျခအေနထက္ ေလ်ာ့နည္းျပီး လုပ္လို႕ မသင့္တဲ့ အဖိုးထိုက္ ရတနာေလးေတြ မဟုတ္လား။

(Ref: BKK post 13 &2 1 Jan 2009 Sheldon Shaeffer ရွယ္ဒန္ေရွးဖာဟာ ဘန္ေကာက္အေျခစိုက္ ယူနက္စကို အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသ ပညာေရးျဗဴရိုရဲ႕ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးေဟာင္းတစ္ဦးျဖစ္ျပီး ၂၀၀၈ ဒီဇင္ဘာလမွာ အျငိမ္းစားယူခဲ့တယ္။ နယူးေယာက္နဲ႕ ဘန္ေကာက္ ယူနီဆက္၊ အင္ဒိုနီးရွား ဖို႕ဒ္ ေဖာင္ေဒးရွင္း၊ ပဲရစ္ အေျခစိုက္ ပညာေရးစီမံကိန္းေရးဆြဲေရး ႏိုင္ငံတကာအင္စတီက်ဴ႕၊ ကေနဒါႏိုင္ငံအေျခစိုက္ ႏိုင္ငံတကာ ဖြံ႕ျဖိဳး တိုးတက္ေရးသုေတသနဌာနေတြမွာ အလုပ္လုပ္ခဲ့တယ္။)

ယဥ္ေက်းမႈေရွ႔ေဆာင္သူရဲေကာင္းမ်ား (သို႔မဟုတ္) ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ား

ယဥ္ေက်းမူေရွ႕ေဆာင္သူရဲေကာင္းမ်ား ( သို႕) ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ား
သိန္းႏိုင္
(ခ်ဳိးလင္းျပာ အမ်ဳိးသမီးစာေစာင္ ဇန္န၀ါရီ ၂၀၀၉)

ျပီးခဲ့တဲ့ အပတ္က ခ်ဳိင္းယာဖြန္းခရိုင္မွာ ဒီလအတြင္း အျငိမ္းစားယူေတာ့မွာျဖစ္တဲ့ အစိုးရေက်ာင္း ေတြက ဆရာဆရာမမ်ားကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့ အခမ္းအနားတစ္ရပ္မွာ က်ေနာ္တက္ေရာက္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ဒီ ထိုင္းႏုိင္ငံ၊ အေရွ ့ေျမာက္ခရိုင္မွာ ေစာေစာစီးစီး ပင္စင္ယူမယ့္သူေတြအပါအ၀င္ ဒီႏွစ္ထဲမွာ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း လုပ္သက ္ျပည့္ျပီျဖစ္တဲ့ ဆရာဆရာမမ်ားဟာ ၃၀၀ ေလာက္ရွိေနပါတယ္။

ကိန္းဂဏန္းေတြအရကေတာ့ မယံုၾကည္ႏိုင္စရာပါဘဲ။ အညြန္းကိန္းေတြအရ ထုိင္းႏိုင္ငံရဲ႔ခရိုင္ ၇၆ ခုစလံုးမွာ ဒီႏွစ္အတြင္း အျငိမ္းစားေတာ့မယ့္ ဆရာဆရာမဦးေရဟာ ႏွစ္ေသာင္းထက္မနည္းဘူးလို႔ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္။ ပိုမိုမ်ားျပားလာတဲ့ လူဦးေရအတြက္ အစားထိုးႏိုင္ဖို႔ေက်ာင္းဆရာဆရာမအသစ္ေတြ အေတာ္ ကေလး လိုအပ္ေနပါျပီ။

စစ္ဘက္ (သို ့မဟုတ္) ရဲဘက္ဆုိင္ရာ အျငိမ္းစားယူမယ့္ အရာရွိမ်ားအတြက္ ဂုဏ္ျပဳပြဲ အခမ္းအနား ေတြကို ႏွစ္စဥ္က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနဆဲ စစ္ဘက္၊ ရဲဘက္အရာရွိမ်ားမွ သူတို႔ထက္ စီနီယာက်ျပီး ႏႈတ္ထြက္ေတာ့မယ့္ အရာရွိၾကီးမ်ားရဲ႔ ေပးဆပ္စြန္႔လႊတ္ခဲ့မႈေတြ၊ တာ၀န္ေက်ပြန္ခဲ့မႈေတြကို တန္ဖိုးထားေလးစားေၾကာင္းျပသၾကတာပါ။ အဲဒီဂုဏ္ျပဳပြဲေတြမွာေတာ့ အမွတ္တရ ခ်ီးမြမ္းၾသဘာ စကားေတြ ေျပာၾက၊ ခ်ီတက္အေလးျပဳ အခမ္းအနားေတြဆင္ယင္ၾက၊ ဂုဏ္ျပဳစားေသာက္ပြဲေတြ ျခိမ့္ျခိမ့္သဲ ျပင္ဆင္ က်င္းပေပးၾကပါတယ္။


ဒါေပတဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကိုေတာ့ သူရဲေကာင္းေတြရယ္လို႔ မသတ္မွတ္ ထားေသးပါဘူး။ နယ္ဘက္က ေက်ာင္းဆရာဆရာမက ပိုျပီးေတာ့ ေ၀းပါေသးတယ္။ သူရဲေကာင္းဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရရဲ႔ေလးနက္တဲ့ အဓိပၸါယ္ထဲမွာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမေတြ မပါ၀င္ေသးတာကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ အဲဒီအတြက္လည္း ဂုဏ္ျပဳပြဲေတြ က်င္းပေပးေလ့မရွိတာပါ။ ခ်ဳိင္းယာဖြန္းခရိုင္မွာ အျငိမ္းစားယူေတာ့မယ့္ အိုမင္းမစြမ္းဇရာ အရြယ္ေရာက္ေနျပီျဖစ္တဲ့ ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားအတြက္ ဒီႏွစ္မွာ က်င္းပျပဳလုုပ္ေပးတဲ့ မထင္မရွား၊ အညတရ ဂုဏ္ျပဳပြဲကေတာ့ သူတို႔ရဲ႔ကိုယ္ပိုင္ ေက်ာင္းဆရာသမ၀ါယမအသင္းမွာ ခ်စ္ခ်စ္ကုတ္ကုတ္စုေဆာင္းထားတဲ့ ေငြေၾကးကို အရင္းတည္ထားရွာၾကတာ။ အျခားေသာ ခရိုင္ေတြ၊ ေဒသေတြမွာရွိၾကတဲ့ ဆရာဆရာမမ်ား ကေတာ့ ဒီလိုအခမ္းအနားေတြကို အိပ္မက္ေတာင္ မမက္ရဲေသးပါဘူး။

က်ေနာ့္ရဲ႔အျမင္မွာေတာ့ ရဲရင့္တဲ့ စစ္သားေတြ၊ ရဲအရာရွိေတြလိုဘဲ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ အေရးၾကီး တယ္ဆိုတာပါ။ လက္နက္ေတြ မကိုင္ေဆာင္ထားၾကေပမယ့္လည္း က်ေနာ့္တို႔ လူ႔အဖြဲအစည္းကို ပံုေဖၚ၊ ထုဆစ္ ႏိုင္ဖို႔မရပ္မနား တုိက္ပြဲ၀င္ေနၾကတယ္။ ဒီတိုင္းျပည္ရဲ႔ စိတ္ဓါတ္ကို ပံုေဖၚေနၾကတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ သူရဲေကာင္းမ်ား ပါ။ ကေလးေတြရဲ ့ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ၊ ဆႏၵေတြကို ထုဆစ္ေပးေနတဲ့ ဗိသုကာ မ်ားပါ။ ႏုပ်ဳိတဲ့ မ်ဳိးဆက္သစ္ မ်ားဟာ ဒီတိုင္းျပည္ရဲ႔ အနာဂတ္နဲ႔ကံၾကမၼာကို တစ္ေန႔မွာ ဆံုးျဖတ္ေပးမယ့္ သူေတြပါဘဲ။ ႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ (သို႔မဟုတ္) အစိုးရေတာင္မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီ တုိင္းျပည္ျဖစ္လာဖို႔ တည္ေဆာက္ရာမွာ က်ရံႈးသြားမွာလား၊ ေအာင္ျမင္မွာလားဆိုတာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔ ပခံုးထက္က ေလးနက္ၾကီးမားတဲ့ တာ၀န္ဘဲျဖစ္တယ္။

ဒါေၾကာင့္ ေနာင္လာမယ့္ႏွစ္ေတြမွာ သမ၀ါယမအသင္းအေနနဲ႔ ပိုမို ေကာင္းမြန္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျခ အေနနဲ႔ ဆရာဆရာမမ်ားကို ဂုဏ္ျပဳပြဲ က်င္းပျပဳလုပ္ေပးဖို႔က်ေနာ္ အၾကံျပဳတင္ျပပါရေစ။ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား ကေလးေတြ အမ်ားၾကီးပါ၀င္ျပီး ဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔ ဂုဏ္ေက်းဇူးတရားေတြကို ျပသခြင့္ရရွိ ႏုိင္မယ့္ ေက်ာင္း၀င္း အက်ယ္ၾကီး တစ္ခုခုမွာေပါ့။

စစ္သားေတြဟာ တုိင္းျပည္ရဲ ့လြတ္လပ္ေရး သူရဲေကာင္းေတြလို ့ဆိုၾကယင္ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ လည္း သူရဲေကာင္းဘြဲ႔ထူးကို ထုိက္တန္သူေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈေရွ႔တန္း စစ္မ်က္ႏွာမွာ တုိက္ပြဲ၀င္ ေနသူေတြ၊ ဒီမိုကေရစီရွင္သန္နိုင္ဖို႔ကို ကာကြယ္ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ေနသူေတြဟာ ေက်ာင္း ဆရာဆရာမ မ်ားဘဲ မဟုတ္ပါလား။

မ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားကို အေလးမထားၾကေတာ့တာေတြ႔ေနရပါတယ္။ ပညာေရး ၀န္ၾကီးဆိုသူကို ေရြးခ်ယ္ခန္ ့အပ္တာ၀န္ေပးရာမွာေတာင္ ပညာေရးအေတြ႔အၾကံဳေနာက္ခံလံုး၀မရွိတဲ့ ဆက္သြယ္ေရး ဘက္ကြၽမ္းက်င္သူတစ္ဦးကို ခန္႔အပ္ခဲ့တာဟာ အထင္အရွားသာဓကတစ္ခုပါ။ အင္မတန္ အေရးၾကီးလွတဲ့ ၀န္ၾကီးဌာနတစ္ခုကို တာ၀န္ေပးကိုယ္တြယ္ခုိင္းပံုမ်ား။ ၾကိဳးစားၾကည့္စမ္းပါေစတဲ့။

ပိုဆိုး၀ါးလွတဲ့ အေျခအေနကေတာ့ ဆရာဆရာမမ်ား ကိုယ္တိုင္က တိုင္းျပည္ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ ရွင္သန္ႏိုင္ေရးမွာ မိမိတို႔ရဲ႔အေရးၾကီးတဲ့ တာ၀န္၀တၲရားေတြနဲ႔အခန္းက႑ကို ေမ့ေလ်ာ့ ေနၾက တယ္။ သတိျပဳမိၾကပံုမရပါဘူး။

ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားဟာ ေငြေၾကးပမာဏ အၾကီးအက်ယ္အကုန္အက်ခံ သံုးစြဲ တတ္ၾကပါတယ္။ အုပ္စုေတြ၊ ဂိုဏ္းဂဏေတြဖြဲ ့ၾကတယ္။ အမတ္ေနရာ၊ ၀န္ၾကီးေနရာ၊ ရာထူးေနရာေတြကို အငမ္းမရလိုခ်င္ေနၾကတယ္ေလ။ အားလံုးသိရွိၾကတဲ့အတိုင္း အခ်ဳိ႔ေသာပုဂၢိဳလ္ေတြဟာ အဂတိတရားေတြ ျပည့္ႏွက္ေနၾကတာ။ ဘယ္လိုမ်ားျဖစ္လာတာပါလိမ့္။ သူတို႔ကို အေသအခ်ာေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးရမယ့္ ပညာေရးစနစ္ရဲ႔ လွပတဲ့က်ဆံုးမႈလို႔ေျပာယင္ ျငင္းဆိုႏိုင္ပါ့မလား။ မိမိတိုင္းျပည္နဲ႔လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အက်ဳိး စီးပြားအတြက္ ေပးဆပ္စြန္႔လႊတ္မႈေတြ၊ တုိင္းခ်စ္ျပည္ခ်စ္စိတ္ဓါတ္ေတြ၊ ကိုယ္က်င့္တရားနဲ႔ က်င့္၀တ္နီတိ ပိုင္းဆိုင္ရာေတြ ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးဖို ့ပညာေရးဟာ ပ်က္ကြက္ခဲ့ပါသလား။

လူတိုင္းဟာ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္စြာ ေမြးဖြားလာခဲ့တာလို႔က်ေနာ္ကေတာ့ အခုိင္အမာ ယံုၾကည္ထား သူပါ။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ ကိုယ္က်င့္သိကာၡတရားနဲ႔ မေကာင္းမႈအဓမၼဟာ လူသားရဲ႔ စိတ္ႏွလံုးသားနဲ႔ အက်င့္ စာရိတၲကို အျပိဳင္အဆိုင္ ပံုေဖၚလာၾကတယ္။ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ အမ်ားၾကီး လုပ္ႏိုင္ေန ပါတယ္။ လူေတြဘယ္လိုျဖစ္လာၾကမလဲဆိုတာကို သူတို႔ပံုေဖၚ တည္ေဆာက္ႏုိင္ပါတယ္။ တန္ဖိုးထားသင့္တဲ့၊ ျမင့္ျမတ္ ေသာသူေတြကို ေလးစားစြာဆက္ဆံႏိုင္ဖို႔ရယ္၊ အဂတိတရားလိုက္စားသူေတြကို ဖယ္ရွားႏိုင္စြမ္းရွိဖို႔ ရယ္၊ တိုင္းျပည္ရဲ႔ အေရးပါလွတဲ့ ရာထူးတာ၀န္ေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ရယ္စတဲ့ အေျခခံယဥ္ေက်းမႈကို ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ားဟာ တည္ေဆာက္ႏိုင္စြမ္းရွိေနတယ္။

အျငိမ္းစားယူျပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာင္မွ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားရဲ႔ လုပ္ငန္းတာ၀န္ေတြ ျပီးဆံုးသြားျပီ လို႔မယူဆႏိုင္ေသးဘူး။ ေနာင္လာေနာင္သားေတြ၊ အနာဂတ္မ်ဳိးဆက္ေတြ၊ က်င့္၀တ္နီတိေတြကို ပံုေဖၚ တည္ေဆာက္တဲ့ တာ၀န္က အနားမယူခဲ့ၾကပါဘူး။ ဘယ္ေသာအခါမွ အဲဒီတာ၀န္ေတြကေတာ့ျဖင့္ အျငိမ္းစား ယူမည့္သူေတြမဟုတ္ၾကပါဘူး။

အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ အျငိမ္းစားယူၾကေတာ့မယ့္ ေက်ာင္းဆရာဆရာမၾကီးမ်ားကို အႏူးအညြတ္ေမတၲာ ရပ္ခံလုိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႔လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို ဆက္လက္ျပီး ဂရုဏာေရွ႔ထားလို႔ တာ၀န္ဆက္လက္ ယူေပးေစလိုပါတယ္။ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ မိမိတို႔ေနထိုင္ရာ ရပ္၊ ရြာ၊ ေဒသေတြမွာ ဆက္လုပ္ေပးၾကပါ။ အခုအခ်ိန္အခါမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို ဗဟိုဦးစီးခ်ဳပ္ကိုင္မႈက ေလ်ာ့ခ်ထားျပီျဖစ္လို႔ ေဒသႏၲရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြကို ကူညီပံ့ပိုးေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဦးစီးဦးေဆာင္မႈတာ၀န္ေတြကိုလည္း ယူေပး ေစလိုပါတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံသားအားလံုးႏွင့္အတူ ေက်ာင္းဆရာဆရာမၾကီးမ်ားမွာလည္း ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးအရ ဥပေဒေတြအတြက္ တင္ျပပိုင္ခြင့္ေတြရွိေနတယ္။ အဂတိတရား လိုက္စားသူေတြကိုလည္း တာ၀န္ေတြကဖယ္ရွားပိုင္ခြင့္လည္း ရွိေနပါတယ္။

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ပညာေရးအေတြ႔အၾကံဳေတြၾကြယ္၀ေနၾကတဲ့၊ မိမိႏွင့္ အျခားသူေတြကို ပ်ဳိးေထာင္ ေပးခဲ့ၾကသူ ေတြရဲ႔တန္ဖိုးနဲ႔ ခံယူခ်က္ကသာလွ်င္ လက္ရွိၾကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးမုန္တိုင္းဒဏ္ကို က်ေနာ္တို႔ တိုင္းျပည္က ၾကံ့ၾကံ့ခံႏိုင္မွာပါ။ က်ေနာ္တို႔ ဒီလိုလုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပိုမိုသန္႔စင္တဲ့ တိုင္းျပည္ ျဖစ္လာမွာပါ။ ကမၻာမွာ အဂတိတရား အလိုက္စားဆံုး တိုင္းျပည္ေတြစာရင္းထဲမွာ ပါေနတာကို ပယ္ဖ်က္ လာႏုိင္မယ္။ တရားစီရင္ေရး ဆိုင္ရာ မယံုၾကည္ရဆံုးစာရင္းကလည္း ကင္းလြတ္ပါလိမ့္မယ္။

အဲဒီတိုက္ပြဲမွာေတာ့ ဆရာဆရာမမ်ားဟာ ေရွ ့ေဆာင္လမ္းျပ ၾကယ္စင္ေတြျဖစ္ပါေၾကာင္း။

သိန္းႏိုင္

(၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔၊ ၅ ရက္ ေအာက္တိုဘာလ ၂၀၀၈ ေန႔ထုတ္ ဘန္ေကာက္ပို႔စ္ သတင္းစာပါ Thongbai Thongpao \ Teachers are our nation’s cultural warriors ေဆာင္းပါးကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုပါသည္။)

မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ပညာေရး အေတြးအေခၚ ပညာရွင္မ်ား

(1) Paulo Freire (1921-1997)
ေပါလိုဖေရး (၁၉၂၁ - ၁၉၉၇)

"There is no such thing as a neutral education process. Education either functions as an instrument which is used to facilitate the integration of generations into the logic of the present system and bring about conformity to it, or it becomes the ‘practice of freedom’, the means by which men and women deal critically with reality and discover how to participate in the transformation of their world."

—Paulo Freire

ၾကားေနေသာ ပညာေရးဟူ၍ကားမရွိ။ မ်ဳိးဆက္မ်ားကို လက္ရွိစနစ္အတြင္း လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိေစရန္ သိမ္းသြင္းမႈ အတြက္ျဖစ္ေစ ပညာေရးကို အသံုးခ်သည္။ သို႔တည္းမဟုတ္မူ သူတို႔၏ ကမၻာကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရာတြင္ ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ကိုရွာေဖြျပီး လက္ေတြ႔အေျခအေနႏွင့္ ျပႆနာမ်ားကို ပိုင္းျခားေျဖရွင္းျခင္းနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ လြတ္ေျမာက္မႈအတြက္ ပညာေရးျဖစ္သည္။

-ေပါလိုဖေရး (ဘရားဇီးလူမ်ဳိး ပညာေရးပညာရွင္ (၂၀ ရာစု))

၁၉၂၁ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၉ ရက္ေန႔မွာ ဘရာဇီးႏုိင္ငံ Recife ျမိဳ႔မွာ လူလတ္တန္းစားမိဘမ်ားမွ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ၁၉၂၉ ခုႏွစ္ စီးပြားပ်က္ကပ္ကာလအတြင္း ဆင္းရဲမြဲေတျခင္းႏွင့္ ငတ္မြတ္ ေခါင္းပါးမႈ ဒဏ္တို႔ကို ခံစားခဲ့ရသူျဖစ္သည္။ ခဏတာမွ် ၾကံဳေတြ႔ခဲ့ရေသာ္လည္း ဤအေတြ႔အၾကံဳတို႔မွာ ဆင္းရဲ သားမ်ားအတြက္ သူ၏ စိုးရိမ္ပူပန္စိတ္ကို ပံုေဖၚခဲ့ျပီး ပညာေရးအေတြးအျမင္ကို တည္ေဆာက္ရာတြင္လည္း အကူအညီရခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ သူ၏မိသားစုစီးပြားေရးေျပလည္လာခဲ့သည္။

၁၉၄၃ ခုႏွစ္တြင္ Recife တကၠသိုလ္ ဥပေဒေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့ရာတြင္ ဒႆနိကေဗဒ၊ ျဖစ္စဥ္ေဗဒ ႏွင့္ ဘာသာစကားဆိုင္ရာ စိတ္ပညာတုိ႔ကို အထူးျပဳေလ့လာခဲ့သည္။ တရားရံုးတြင္ အမႈထမ္းခြင့္ရခဲ့ေသာ္လည္း ေရွ႔ေနအျဖစ္မလုပ္ခဲ့ပါ။ ေပၚတူဂီဘာသာစကားျပဆရာအျဖစ္ အထက္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ေက်ာင္းဆရာ အေန ျဖင့္သာ လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၄ ခုႏွစ္တြင္ ေက်ာင္းဆရာမတစ္ဦးျဖစ္သူ Elza Maia Costa de Oliveira ႏွင့္ ထိမ္းျမားလက္ထပ္ခဲ့သည္။ တစ္သက္တာပတ္လံုးအတူတကြ ပညာေရးလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ခဲ့ၾကသည္။ သားသမီး ၅ ဦး ထြန္းကားခဲ့သည္။

ေပါလိုဖေရးမွာ ႏွစ္ဆယ္ရာစုအတြင္း ပညာေရးေလာကတြင္ ပိုင္းျခားေ၀ဘန္မႈရွိေသာ ပညာေရးသီအုိရီႏွင့္ နည္းလမ္း Critical Education တို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေရးပါျပီး လႊမ္းမိုးမႈအရွိဆံုးပုဂိၢဳလ္တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ယေန႔ထက္ထိလည္း သူ၏ၾသဇာလႊမ္းမိုးေနဆဲပင္။ ဘရားဇီးႏိုင္ငံအေရွ႔ေျမာက္ပိုင္း Recife ေဒသတြင္ ၁၉၂၁ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၉ ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ သက္ၾကီးပညာေရးလႈပ္ရွားမႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းတြင္ ထင္ရွားလာခဲ့သူျဖစ္သည္။ ပိုင္းျခားေ၀ဘန္မႈရွိေသာ ပညာေရးသီအုိရီ၏ လမ္းစကိုလည္း ဤသက္ၾကီးပညာေရးလုပ္ငန္းမ်ားလုပ္ကိုင္ရင္းရရွိလာခဲ့၏။ တျဖည္းျဖည္းႏွင့္ ဤသီအိုရီမွာ သက္ၾကီးပညာေရးနယ္ပယ္ကို ေက်ာ္လြန္လာခဲ့သည္။ ရွားပါးေသာ ေပါင္းစပ္ထားျခင္းမ်ားျဖင့္ ဖိႏွိပ္ခံတို႔၏ ေတာ္လွန္မႈတြင္ ပညာေရး၏ အခန္းက႑ကို အေလးထားခဲ့သည္။ သူ၏ႏိုင္ငံေရးခံယူခ်က္မ်ားႏွင့္ ဆန္းသစ္ေသာ အေတြးအျမင္တို႔ကို မိမိကိုယ္ကိုႏွိမ့္ခ်မႈရွိျခင္း၊ ဥပဓိရုပ္ခန္႔ျငားျခင္းႏွင့္ ပညာရွင္တစ္ဦး၏ အသိပညာနက္ရိႈင္းမႈတို႔ျဖင့္ ေပါင္းစပ္ထားရွိေလသည္။

လူမႈေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ သက္ၾကီးပညာေရးတို႔တြင္ ပါ၀င္လႈပ္ရွားခဲ့၏။ အထူးသျဖင့္ ကက္သလစ္ဘုရားေက်ာင္းမွ လူထုအေျချပဳလုပ္ရွားမႈႏွင့္ ေခတ္ေပၚယဥ္ေက်းမႈတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ခဲ့သည္။ ဘရားဇီးႏိုင္ငံ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းေဒသတြင္းရွိ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးေသာ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ားႏွင့္ အလုပ္သမားမ်ားတို႔အတြက္ အလုပ္လုပ္ရင္း သူ၏ေက်ာ္ၾကားလာမည့္ စာမတတ္ျခင္းဆိုင္ရာျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းမႈတို႔ကို အဦးအစေဖၚထုတ္ခဲ့သည္။ ဤအေတြ႔အၾကံဳမ်ားႏွင့္ ထင္ရွားေသာ သက္ၾကီးစာတတ္ေျမာက္ေရးအစီအစဥ္မ်ားကို ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ဘရာဇီးႏိုင္ငံ ပညာေရး၀န္ၾကီးဌာနမွ အမ်ဳိးသားအဆင့္ စာမတတ္သူပေပ်ာက္ေရးအစီအစဥ္တြင္ အလုပ္လုပ္ရန္ ဖိတ္ၾကားခဲ့သည္။ ေအာင္ျမင္မႈမ်ားရရွိခဲ့ေသာ္ျငားလည္း ၁၉၆၄ ခုႏွစ္တြင္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ဆိုးေၾကာင့္ သူ၏ပညာေရးလုပ္ငန္းမ်ား အဟန္႔အတားျဖစ္ခဲ့ရသည္။ ေပါလိုဖေရးအားဖမ္းဆီးခဲ့ျပီး ခ်ီလီႏိုင္ငံသို႔ နယ္ႏွင္ဒဏ္ ေပးခဲ့သည္။ ျပည္ပ အေ၀းေရာက္ကာလမ်ားအတြင္း ေပါလိုဖေရးအေနျဖင့္ ေနရာအေတာ္ မ်ားမ်ားတြင္ အလုပ္ လုပ္ခြင့္ ရရွိခဲ့သည္။ ခ်ီလီ၊ အင္ဂိုလာ၊ မိုဇမ္ဘစ္၊ ကိတ္ဗါဒီ၊ ဂီနီဘစ္ေဆာ၊ နီကာရာဂြာ ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အျခား ေသာ နယ္ေျမမ်ားတြင္ စာတတ္ေျမာက္ေရးလႈပ္ရွားမႈတို႔ကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ယူနက္စကိုတြင္ ပညာရွင္ တစ္ဦး အေနျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ဂ်ီနီဗာအေျခစိုက္ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ခရစ္ယာန္ ေကာင္စီ၏ ပညာေရး ဌာနတို႔တြင္လည္းေကာင္း အမႈထမ္းခဲ့ေသးသည္။

တကမၻာလံုးတြင္သူ၏နာမည္ေက်ာ္ၾကားလာသည္ႏွင့္အမွ် ဟားဗတ္တကၠသိုလ္တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရန္ ဖိတ္ၾကားျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ႏုိင္ငံတကာရွိ တကၠသိုလ္မ်ားမွ ဆုတံဆိပ္မ်ားႏွင့္ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပညာရွင္ ရာထူး မ်ားကို ရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္တြင္ ဘရာဇီးႏိုင္ငံမွ လြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေၾကညာခဲ့ျပီးေနာက္ပိုင္း အေ၀း ေရာက္သူမ်ား ျပန္လာခြင့္ရရွိခဲ့သည္။ ေပါလိုဖေရးအေနႏွင့္လည္း ျပည္တြင္းျပန္လာခဲ့ျပီး Sao Paulo ျမိဳ႔ရွိ Pontifical Catholic University ႏွင့္ Campinas တကၠသိုလ္တို႔တြင္ စာသင္ၾကားရန္ရာထူးကို လက္ခံခဲ့သည္။ ျပည္တြင္ရွိေနစဥ္ႏွစ္ကာလမ်ားအတြင္း သူ၏ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ပညာေရးခံယူခ်က္တို႔မည္သည့္အခါကမွ် မေပ်ာက္ ကြယ္ခဲ့ပါ။ ခ်က္ျခင္းပင္ အလုပ္သမားပါတီအဖြဲ႔၀င္တစ္ဦးျဖစ္လာခဲ့ျပီး စာတတ္ေျမာက္မႈႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ မူ၀ါဒေရးရာတြင္ အထင္ကရပုဂိၢိဳလ္တစ္ဦးျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္တြင္ Sao Paulo ျမိဳ႔၏ ျမဴနီစပါယ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အလုပ္သမားပါတီမွ အႏိုင္ရရွိခဲ့ျပီးေနာက္ ဖေရးအားပညာေရး၀န္ၾကီးအျဖစ္ ခန္႔အပ္ခဲ့သည္။ သူ၏အုပ္ခ်ဳပ္မႈကာလမ်ားတြင္း သက္ၾကီးပညာေရး၊ သင္ရိုးညႊန္တမ္းျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး၊ လူထုအေျချပဳ ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ေရးႏွင့္ ရည္မွန္းခ်က္ၾကီးမားေသာစီမံခ်က္ျဖစ္သည့္ ေက်ာင္းမ်ားကို ဒီမိုကေရစီ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား ျဖစ္လာေစေရး မူ၀ါဒမ်ားခ်မွတ္က်င့္သံုးေရး အစရွိသည့္ ဆန္းသစ္ေသာ ပညာေရးအစီအစဥ္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။

ပညာေရး၀န္ၾကီးရာထူးမွ အနားယူျပီးသည့္ေနာက္ပိုင္း ဘ၀၏ေနာက္ဆံုးေျခာက္ႏွစ္ကာလမ်ားတြင္ စာေရးသား ျခင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတြင္း၊ ႏုိင္ငံတကာလွည့္လည္၍ ေဟာေျပာပို႔ခ်ျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ဤကာလမ်ားမွာ သူ၏ပညာရွင္လုပ္ငန္းမ်ား ရင့္က်က္ျခင္းႏွင့္အတူ အျမင့္မားဆံုးေရာက္ရွိခ်ိန္လည္းျဖစ္သည္။ ေဆြးေႏြး ျငင္းခံုၾကရျပီး ပုဂၢလအျမင္သေဘာထားမ်ားပါ၀င္ေသာ စာအုပ္မ်ားစြာကိုေရးသားခဲ့ရာ ကမၻာအႏွံ႔တြင္ ဖတ္ရႈ ေလ့လာသူမ်ားစြာရွိခဲ့သည္။ ဤစာအုပ္မ်ားႏွင့္ လူေတြ႔ အင္တာဗ်ဴးမ်ား၊ ေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ အမ်ားစိတ္၀င္စား သည့္ သူ႕ကုိယ္ပိုင္ႏွင့္ အျခားေသာပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ စာအုပ္တို႔ကို ေမးခြန္းမ်ားထုတ္ခဲ့သည္။ အသက္ရွင္ေနထိုင္ခြင့္ မ်ားမ်ားမရွိေတာ့သည္ကို ၾကိဳတင္သိရွိခဲ့သလိုပင္။ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္တြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့ေသာ္ျငားလည္း သူ၏လက္ရာမ်ား ႏွင့္ အေတြးအျမင္တို႔မွာ တစ္ကမၻာလံုးတြင္ ရွင္သန္ေနဆဲရွိသည္။ ဤသို႔ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈရွိရျခင္းမွာ သူ၏အေတြးအေခၚမ်ား၏ လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ရာ ဆြဲေဆာင္မႈရွိျခင္းေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္သည္။ လူၾကိဳက္အမ်ားဆံုးအေတြးအေခၚမွာ ပညာေရးသည္ အစဥ္အျမဲပင္ ႏိုင္ငံေရး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ျဖစ္သည္ဆိုေသာ အခ်က္ပင္ျဖစ္၏။ ဤအေတြးအျမင္မွာ သူ႔အတြက္ ေဆာင္ပုဒ္မွ်သာမဟုတ္ပါ။ အမွန္စင္စစ္မူ ဖေရး၏ ပညာေရးသီအိုရီကို နားလည္ရန္အတြက္ အခ်က္အျခာက်လွေပသည္။ သူ႔အေနျဖင့္မူ ပညာေရးတြင္ လူမႈဆက္ဆံေရးအစဥ္အျမဲ ပါရွိျခင္းျဖစ္ေလရာ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ေရြးခ်ယ္မႈမ်ားလည္း အလိုအေလ်ာက္ ပါရွိျပီးသားျဖစ္ေတာ့သည္။ မည္သည့္ ပညာေရးလုပ္ေဆာင္ခ်က္တြင္မဆို “ဘာကို” “ဘာေၾကာင့္” “ဘယ္လို” “အဆံုးသတ္မွာမူဘယ္သို႔” ႏွင့္ “ဘယ္သူတို႔အတြက္” စသည့္ ေမးခြန္းမ်ားမွာ ပဓာနက်ေနေၾကာင္း ဖေရးမွ အခိုင္အမာမိန္႔ဆိုေလသည္။ လက္ေတြ႔နယ္ပယ္ႏွင့္ ကင္းလြတ္၍ သီးသန္႔ျဖစ္ေနျခင္းကို မဆိုလိုပါ။ ေက်ာင္းဆရာတိုင္း၊ ပညာေရးသမားတိုင္း ဤေမးခြန္းတို႔ကို ေမးျမန္းရျပီး အေျဖမ်ားမွာ မည္သည့္ ေ၀ဘန္ဆန္းစစ္မႈရွိေသာ ပညာေရးလုပ္ငန္းအတြက္မဆို အလြန္အေရးၾကီးသည့္ စံလမ္းညႊန္မ်ားပင္ျဖစ္ေခ်ေတာ့သည္။ သုိ႔ျဖစ္ေလရာ ပညာေရးတြင္ ၾကားေနရန္မျဖစ္ႏိုင္သကဲ့သုိ႔ ပညာေရးမူ၀ါဒမ်ားႏွင့္ လက္ေတြ႔လုပ္ငန္းမ်ားသည္ လူမႈဘ၀မ်ားထဲသို႔ ထဲထဲ၀င္၀င္သက္ေရာက္မႈရွိေနသည္ကို အေသအခ်ာ နားလည္ထားရေပမည္။ ဤမူ၀ါဒႏွင့္ လုပ္ငန္းတို႔သည္ ခြဲျခားထုတ္ပယ္ျခင္းႏွင့္ မတရားမႈတို႔ သက္ဆိုးရွည္ေစရန္အတြက္ျဖစ္ေစ၊ သို႔တည္းမဟုတ္ လူမႈျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ အေျခအေနမ်ားကို ဖန္တီးတည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ေစ သက္ေရာက္မႈရွိေန၏။

ေပါလိုဖေရး၏အဆိုအရ အရင္းရွင္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအတြင္း ပညာေရးနယ္ပယ္အပါအ၀င္ လူမႈဆက္ဆံေရးအမ်ားစု မွာ ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈပံုစံ ဆက္ဆံေရးမွ်သာျဖစ္၏။ သူ၏သီအိုရီႏွင့္ လုပ္ငန္းမ်ားတည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ ဘရာဇီးႏုိင္ငံ၏ လက္ေတြ႔အေျခအေနမွန္မွာမူ လူမႈေရး၊ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ မညီမွ်မႈတို႔ျဖင့္ ရင္ဆိုင္ေနခဲ့ရသည္။ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္သူမ်ားမွာ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ ပညာေရးအရင္းအျမစ္၊ အရင္းအႏွီးမ်ားမွ ဖယ္ထုတ္ထားျခင္းကို ခံစားခဲ့ၾကရသည္။ ဤသို႔ဖိႏွိပ္ျခင္းနွင့္ ဖိႏွိပ္သူ-အဖိႏွိပ္ခံ ဆက္ဆံေရးပံုစံမ်ားမွာ ဖေရးအတြက္ လြန္စြာစိတ္၀င္စားျခင္းျဖစ္ရေတာ့သည္။ ဘရာဇီးႏိုင္ငံႏွင့္ အျခားေသာ ႏုိင္ငံမ်ားရွိ ဆင္းရဲမဲြေတေနေသာ လူထုမ်ားႏွင့္ အလုပ္လုပ္ရန္အတြက္ စိတ္ပါရျခင္းျဖစ္သည္။

သူ၏ အေစာဆံုးအေရးအသားမ်ားမွာပင္ ဤလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအတြင္း အျမစ္တြယ္ေနေသာ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ၊ ၾကဥ္ဖယ္မႈတို႔ ကင္းစင္ေစရန္၊ ထပ္မံမေပၚေပါက္ေစရန္မွာ တည္ရွိေနခဲ့သည္ ပညာေရးဆိုင္ရာ လႊမ္းမိုးမႈရွိေသာ အေတြးအေခၚမ်ားျဖင့္ မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း သူသေဘာေပါက္ခဲ့သည္။ ဤအတြက္ေၾကာင့္ ပညာေရးအေတြးအျမင္သစ္ လိုအပ္ခ်က္ကို တိုက္တြန္းေျပာဆိုခဲ့၏။ လက္ရွိရပ္တည္ခ်က္ႏွင့္ ကမၻာ့အျမင္မွ ေသြဖည္ျခင္းႏွင့္အတူ သိမႈနယ္ပယ္တြင္လည္းနည္းနာအသစ္ျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္ရေတာ့သည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ ဖေရး၏ပညာေရးအယူအဆႏွင့္ သူ၏နည္းလမ္းကို ေျခေျချမစ္ျမစ္နားလည္ရန္အတြက္ ၾကဥ္ဖယ္ျခင္းခံထားရသူမ်ား၊ အခြင့္အေရးတန္းတူမရွိသူမ်ားႏွင့္ အဖိႏွိပ္ခံတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈ၊ အသိပညာႏွင့္ ေနာက္ခံအေျခအေနမ်ားအေပၚ ဖေရးမွ ပထမ ဦးစားေပးေရြးခ်ယ္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

ဖေရး၏ ပညာေရးအယူအဆမွာ ေက်ာင္းစာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း၌သာ ျပီးဆံုးသြားသည္မဟုတ္ပါေခ်။ မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ားအတြက္ႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားအတြက္ ေက်ာင္းစာသင္ခန္းမ်ား၏ အေရးပါမႈကို နားလည္ထားေသာ္ျငားလည္း ပညာေရးနည္းလမ္းအသစ္မ်ားသက္သက္ျဖင့္ ေျပာင္းလဲမႈရွိေသာ ေက်ာင္းအသစ္၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအသစ္ကို ဖန္တီးတည္ေဆာက္ရန္မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း တင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ပညာေရးသည္ ကၽြႏု္ပ္တို႔ မွီတင္းေနထိုင္ရာကမၻာၾကီးအေၾကာင္းကို သိရွိနားလည္ရန္ႏွင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ျပင္ဆင္ေပးႏိုင္ပါသည္။သို႔ေသာ္ လူတို႔ရွင္သန္ေနထိုင္ရာ ပတ္၀န္းက်င္တြင္း ပကတိအရွိတရားမ်ားႏွင့္ နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္း ဆက္စပ္ထားရွိျပီး ဤအရွိတရားမ်ားကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ လႈပ္ရွားေနမႈမ်ားႏွင့္လည္း ဆက္စပ္ထားမွသာ ျဖစ္ႏိုင္ပါမည္။ ဤအခ်က္ အေပၚမူတည္၍ သိမႈနယ္ပယ္ဆိုင္ရာ ခ်ဥ္းကပ္ပံုအသစ္ကို ဖေရးမွ ကမ္းလွမ္းတင္ျပခဲ့သည္။
ဖေရးအဆိုအရ လြတ္ေျမာက္မႈအတြက္ ပညာေရးမွာ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတမ်ားကို လက္ဆင့္ကမ္းျဖန္႔ျဖဴးေပးရံု ရိုးရိုးေတာ့ လံုး၀ မဟုတ္ပါေခ်။ အခ်က္အလက္မ်ား၊ သတင္းမ်ားကို စုေဆာင္းထားရံုမွ်မွာ သိျခင္းမဟုတ္ေသး။ သူက “ဘဏ္တြင္ သိုမွီးအပ္ႏွံျခင္း” ဟုအမည္တပ္သည္။ သိျခင္းမွာ ကမၻာေပၚတြင္ မိမိ၏ေနရာမွေန၍ မိမိကုိယ္ကို တည္ေဆာက္ျခင္းပင္ျဖစ္ျပီး မိမိဖတ္ရႈထားသည္ကို ျပန္လည္ေရးသားႏိုင္ျခင္းႏွင့္ ကမၻာၾကီးကို အေျခခံက်က် ေျပာင္းလဲႏိုင္စြမ္းရွိျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ ဖေရး၏ စာတက္ေျမာက္မႈအယူအဆမွာ အၾကင္သူတစ္ဦးမွေန၍ စကားလံုးမ်ားကို ဖတ္ရႈတတ္ရံုအဆင့္ထက္ မ်ားစြာ ေက်ာ္လြန္ေလသည္။ စာဖတ္တက္ျခင္းဟုဆိုရာ၀ယ္ ကမၻာၾကီးကို “ဖတ္ရႈႏိုင္စြမ္းရွိျခင္း” လည္း ျဖစ္ရမည္။
လြတ္ေျမာက္မႈအတြက္ပညာေရးကို အဆိုျပဳေဆြးေႏြးျခင္း၏ ေနာက္ခံတြင္ အေရးပါလွေသာ မႏုႆေဗဒဆိုင္ရာ ဇစ္ျမစ္တည္ရွိေနသည္။ သူက ေယာက်ၤားႏွင့္ မိန္းမတို႔သည္ ယဥ္ေက်းမႈကို ထုတ္လုပ္သူမ်ားျဖစ္သည္ဟု ယံုၾကည္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ သမိုင္း ဖန္တီးထုတ္လုပ္သူမ်ားလည္းျဖစ္ၾကသည္။ လူသားဆိုသည္မွာ မျပီးမျပည့္စံုေသးသူျဖစ္ေလရာ ပိုမို၍ လူသားဆန္လာရန္အတြက္ “ျဖစ္တည္မႈ အလုပ္လုပ္ရန္” တာ၀န္ရွိေနသည္။ ဆရာဆရာမမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွာလည္း မျပီးမျပည့္စံုေသးေသာလူသားမ်ားသာျဖစ္ၾကေလရာ ႏွစ္ဦးစလံုးမွ ပညာေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ အျပန္အလွန္သင္ယူေလ့လာစရာေတြရွိေနသည္။ ဤသို႔ဆိုေသာ္လည္း သင္ယူေလ့လာမႈလုပ္ငန္းကို လုပ္ေဆာင္သူ ဆရာ၏ အခန္းက႑ကို ျငင္းပယ္ျခင္းကားမဟုတ္ရပါ။ လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ပူးေပါင္း၍ အသိပညာရွာေဖြျခင္းတို႔အေပၚ အမွီသဟဲျပဳရာ၏။

ဆန္းစစ္ေ၀ဘန္တတ္ေသာ ယဥ္ေက်းမႈလုပ္သားမ်ားအေနျဖင့္ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ား၏ အခန္းက႑ကို ဖေရးမွ အေလးထားတင္ျပခဲ့သည္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းႏွင့္ သူတို႔ကိုယ္၌လက္ခံက်င့္သံုးေနသည့္ ပင္မယဥ္ေက်းမႈ စံ တန္ဖိုးမ်ားအေပၚတြင္ ဆန္းစစ္ေ၀ဘန္ႏိုင္ရန္ အားထုတ္ရမည္။ ဤသည္မွာ ယင္းတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေဆာင္ခ်က္တို႔ကို သိရွိနားလည္ရန္အတြက္ျဖစ္၏။ အတြင္း၊ အျပင္ ၂ ဖက္စလံုးမွ အားထုတ္ျခင္းမွာ ျပန္လွန္ေလ့လာသံုးသပ္တတ္ရန္ႏွင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလုပ္ေဆာင္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားရရွိေစႏိုင္သည္။ ထို႔အျပင္ ဤကဲ့သို႔ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားမွာ လိုအပ္ခ်က္အရ စာသင္ခန္းတြင္းကို ေက်ာ္လြန္သြားပါလိမ့္မည္။ ဖေရး၏စကားအတိုင္းဆိုရေသာ္ -

“အႏွစ္သာရအားျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးသေဘာေဆာင္ျပီး ပင္ကုိယ္အရ သင္ယူေရးႏွင့္ သင္ၾကားေရးဟန္ရွိသည့္ ကၽြႏု္ပ္၏ေရြးခ်ယ္မႈမ်ားႏွင့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အိပ္မက္မ်ား ပိုမို၍ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျဖစ္လာသည္ႏွင့္ အမွ်၊ ပညာေရးသမားတစ္ဦးျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း ႏိုင္ငံေရးကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးလည္းျဖစ္ရသည္ဆိုေသာအခ်က္ကို သိျမင္နားလည္လာသည္ႏွင့္ အမွ်၊ ဒီမိုကေရစီဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္ေစရန္ မည္မွ်အထိခရီးဆက္ရအံုးမည္နည္းဟု ကၽြႏု္ပ္အေနျဖင့္သေဘာေပါက္စိုးရိမ္မႈကို ပိုမို၍ သိရွိလာေတာ့၏။ စာသင္သားတို႔၏ သိစိတ္ကို ႏိႈးဆြေပးႏိုင္သည့္ ပိုင္းျခားေ၀ဘန္ဆန္းစစ္မႈရွိေသာ ပညာေရးကို က်င့္သံုးလာသည္ႏွင့္အမွ် ကၽြႏု္ပ္တို႔ကို ပံုပ်က္ပန္းပန္းပ်က္ျဖစ္ေစသည့္ စိတ္ကူးယဥ္စြဲလန္းမႈ၊ ဒ႑ာရီဆန္မႈမ်ားအား လိုအပ္ခ်က္အရ ဆန္႔က်င္လာေတာ့သည္ကိုလည္း ကၽြႏု္ပ္ သိနားလည္ရျပန္သည္။ ဤဒ႑ာရီမ်ားကို ဆန္႔က်င္လာသည္ႏွင့္အတူ လႊမ္းမိုးမႈရွိေနေသာ အာဏာႏွင့္ ရင္ဆိုင္ရေတာ့သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဒ႑ာရီမ်ားကို ခြါခ်လိုက္သည္ႏွင့္ အာဏာႏွင့္ အေတြးအျမင္တို႔သာ က်န္ရွိေတာ့၏။”

မိန္႔ဆိုခ်က္ေနာက္ကြယ္က က်င့္၀တ္နီတိႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအဓိပၸါယ္မွာ ရွင္းလင္းေနသည္။ ေက်ာင္းဆရာတစ္ဦးအေနျဖင့္ သိရွိ နားလည္ထားသည့္ ႏိုင္ငံေရးအျမင္သေဘာထားအရ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးမႈရွိေသာ ပညာသင္ၾကားေရး လိုအပ္ခ်က္ကား အမွန္ျဖစ္ပါမူ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားႏွင့္ သူတို႔၏အသိပညာကိုလည္း အထူးေလးစားမႈ ရွိရ ေပလိမ့္မည္။ “မိမိ၏အျမင္ႏွင့္ မတူပါက လက္မခံႏိုင္ဘဲ အဆင့္မရွိဟူေသာအျမင္မ်ဳိးရွိတတ္ၾကေလသည္။ ဤသည္မွာ သည္းခံႏိုင္စြမ္းမရွိျခင္းပင္တည္း။ ဆန္႔က်င္ဘက္တို႔အေပၚတြင္ ျငင္းပယ္လိုမႈသေဘာကားထင္ရွားေနေပသည္။”
သို႔ပင္ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း စာသင္ေက်ာင္းတို႔မွာ အျခားသူတို႔အေပၚ အဆင့္နိမ့္သေဘာထားအျမင္ရွိမႈၾကီးစိုးေသာ ပင္မေနရာမ်ားျဖစ္ေနရေခ်သည္။ ေက်ာင္းသည္ (အထင္ကရျဖစ္ေသာ) အဓိအသိပညာအေပၚတြင္သာ အေလးထားျပီး သမိုင္းစဥ္မွ ဖယ္ရွားျခင္းႏွင့္ အလိုအေလ်ာက္လက္ခံက်င့္သံုးျခင္းကိုျဖစ္ေစသည္။ ထင္သာျမင္သာျဖစ္ေသာ အသိပညာအေပၚတြင္သာ အာရံုစူးစိုက္မႈႏွင့္ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းအတြင္း လက္ခံက်င့္သံုးႏိုင္မႈကို ဖန္တီးထားသည္။ ဤသည္မွာ ဖေရးအေနျဖင့္ မွားယြင္းသည္ဟု ရႈျမင္သည္။ အသိပညာဆိုသည္မွာ သမိုင္းစဥ္ဆက္ေနျခင္းျဖစ္သည္ဟူ၍ သူအေနျဖင့္ တင္ျပခဲ့သည္။ ဖေရးအဆိုအရ ႏိုင္ငံေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ စီးပြားေရးဆက္ႏြယ္မႈေဘာင္အတြင္း သမုိင္းစဥ္ဆက္မဟုတ္ေသာ၊ လူမႈဆက္ဆံေရးမဟုတ္ေသာ အသိပညာဟူ၍မရွိ။ ဤဆက္ႏြယ္မႈသေဘာနားလည္ရန္မွာ သူ႔၏ အယူအဆအတြက္ အလြန္အေရးပါလွသည္။ မတူျခားနားမႈခ်က္ (သူအေခၚအရ လူၾကိဳက္မ်ားေသာ အသိပညာ) ကို တန္ဖိုးထားျခင္းမရွိသည့္အျပင္ အထင္ကရျဖစ္သည့္ ထံုးတမ္းစဥ္လာ ပညာေရးပံုစံေဘာင္အတြင္း တရား၀င္မႈလည္းမရွိပါ။ လြတ္ေျမာက္မႈအတြက္ ပညာေရးမွာ စာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အစဥ္အလာအရ လက္ခံက်င့္သံုးေနသည့္ ေခါက္ရိုးက်ဳိးေနေသာ အက်င့္အၾကံတို႔ကို ထပ္တူထုတ္လုပ္ရန္မဟုတ္ပါ။ ဤအျမင္ႏွင့္ ဆန္႔က်င္စြာ ဖေရးပံုစံျဖစ္သည့္ လြတ္ေျမာက္မႈအတြက္ပညာေရးသည္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ား၏ ဗဟုသုတအသိပညာကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္း၊ တန္ဖိုးထားျခင္းႏွင့္ သမုိင္း၀င္ေစျခင္းတို႔ပါရွိသည္။ ဤမွ်ေလာက္ႏွင့္လည္း ရပ္တန္႔မေနေသးပါ။ ဖေရး၏ခ်ဥ္းကပ္မႈနည္းလမ္းမွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ရွိႏွင့္ျပီးျဖစ္ေသာ ကိုယ္ပိုင္ဗဟုသုတအသိပညာကို အသံုးျပဳျပီး အထင္ကရအသိပညာႏွင့္ ဆက္စပ္နားလည္ႏိုင္ေစျခင္းျဖင့္ သူတို႔၏လြတ္ေျမာက္မႈအတြက္ျဖစ္ေလသည္။ ဤအျမင္ကို သာဓကေဆာင္ရေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ဘာသာစကားအသံုးျပဳရာတြင္ လူမႈေရးနယ္ပယ္အတြင္း ဖြင့္ဆိုထားေသာ “စံ” သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို ေလ့လာၾကမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ဆန္းစစ္ေ၀ဘန္မႈရွိေသာ ပညာေရးမွာ ဤအဆင့္ထက္ေက်ာ္လြန္ရပါမည္။ သူ႔စကားအတုိင္းဆိုရေသာ္ -

“စံတန္ဖိုးမ်ားကို ေလ့လာရာတြင္ ေက်ာင္သားမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔ဘာသာစကားမွာ အက်ည္းတန္ျခင္း၊ နိမ့္က်ျခင္းတို႔ေၾကာင့္မဟုတ္မူဘဲ ဤစံတန္ဖိုးမ်ားကို တတ္ကၽြမ္းသိနားလည္ျခင္းအားျဖင့္ ကမၻာၾကီးတြင္ လိုအပ္သည့္ ဆန္းသစ္တီထြင္ေျပာင္းလဲရန္ ရုန္းကန္အားထုတ္ရာ၀ယ္ ကိရိယာတစ္ခုအေနျဖင့္ အသံုးျပဳႏိုင္မည္။”

လက္ေတြ႔အက်င့္အၾကံႏွင့္ သီအိုရီအၾကား ဒိုင္ယာလက္တစ္ဆက္ဆံေရးအေပၚ သူ၏ အားထုတ္မႈမွာ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို အင္အားရွိေသာ သီအုိရီအယူအဆမ်ားအေပၚတြင္ အျမဲပင္ အေျခရယူျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။ အျပန္အလွန္အားျဖင့္ ဤသီအုိရီမ်ားမွာလည္း သူ၏လက္ေတြ႔လုပ္ရပ္မ်ားႏွင့္ နက္ရိႈင္းစြာ ဆက္စပ္ေနေလသည္။ သုိ႔ျဖစ္ေလရာ သူ၏ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုးကို ပညာသင္ယူျခင္းႏွင့္ သင္ၾကားေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေလ့လာမႈတြင္ျမႇပ္ႏွံထားခဲ့သည္။ ေခါင္းစဥ္မ်ား၊ ဖတ္စာအုပ္မ်ား (သိုိ႔မဟုတ္) သင္ၾကားေရးနည္းလမ္းမ်ားကို ၾကိဳတင္အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားခ်က္ဟူ၍လည္း မရွိေသးဘဲ လက္ေတြ႔ေလ့လာျခင္းျဖစ္၏။ သူ၏ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ ဆရာႏွင့္ ေက်ာင္းသားတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ လူမႈပကတိအရွိတရားမ်ားအေပၚတြင္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားသည့္ “ကိုယ္ပိုင္အေတြ႔အၾကံဳမ်ားမွ အဓိပၸါယ္နားလည္ယူေရး” conscientization ေခၚ သင္ၾကားေရးနည္းလမ္းကို ရွင္းလင္းရန္ျဖစ္သည္။ ဤပကတိအရွိတရားမ်ားမွေန၍ ေခါင္းစဥ္မ်ား၊ မာတိကာမ်ား၊ သင္ၾကားေရးဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား (တနည္းဆိုရေသာ္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းႏွင့္ စာသင္ၾကားျခင္း) ကို ရရွိလာမည္ျဖစ္သည္။ ဖေရး၏ အေတြးအေခၚ အယူအဆမ်ားတြင္ပါရွိေသာ အင္အားႏွင့္ ၾသဇာရွိေနေသာအခ်က္ဟူသည္မွာ ဤလက္ေတြ႔က်င့္စဥ္ႏွင့္ သီအိုရီသေဘာတရားတို႔ ေပါင္းစည္းျခင္းပင္ျဖစ္ပါ၏။

ေျခေျချမစ္ျမစ္ဖြင့္ဆိုရေသာ္ သက္ၾကီးစာတတ္ေျမာက္ေရးတြင္ “ကိုယ္ပိုင္အေတြ႔အၾကံဳမ်ားမွ အဓိပၸါယ္ နားလည္ယူေရး” နည္းလမ္းမွာ ဘာသာေဗဒႏွင့္ လူမႈေရးအဓိပၸါယ္မ်ားကို ဖြင့္ဆိုျခင္း၊ ရွင္းလင္းျခင္းနည္းလမ္း အဆင့္ဆင့္ ဖြဲ႔စည္း ထားရွိျခင္းျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ပထမဦးစြာ ေခါင္းစဥ္မ်ားကို ရွာေဖြထုတ္ယူသည္။ လူ႔ အသိုင္း အ၀ိုင္းအတြင္း ပုဂၢလႏွင့္ ပံုမွန္ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈမ်ားမွ ေပၚထြက္ လာျခင္းမ်ားပင္။ ထို႔ေနာက္တြင္ အျပန္အလွန္ ေျပာဆို ေဆြးေႏြးျခင္း ဒိုင္ယာေလာ့နည္းလမ္းကို အသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ ရပ္ရြာယဥ္ေက်းမႈ အသိုက္အ၀န္းတြင္ ေဆြးေႏြးၾကသည္။ ဤေဆြးေႏြးမႈမ်ားမွ ေခါင္းစဥ္နယ္ပယ္ၾကီး thematic universe ကို ထုတ္ႏႈတ္ၾကျပီးလွ်င္ ဆရာမ်ားမွ အသုိင္းအ၀ုိင္း ၏ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအရ ကိုက္ညီသင့္ေလ်ာ္ေသာ ေ၀ါဟာရမ်ားစြာပါရွိသည့္ ေ၀ါဟာရ နယ္ပယ္ၾကီး vocabulary universe ကုိထုတ္ႏႈတ္ယူၾကျပန္သည္။ ထိုမွတဖန္ အသံထြက္ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိးႏွင့္ အသံထြက္အရ အလြယ္ အခက္ စဥ္ထားသည့္ စကားလံုး ၁၇ လံုး ၁၈ လံုးခန္႔ပါ၀င္သည့္ ေ၀ါဟာရနယ္ပယ္ငယ္ေလးကို ရယူေလသည္။ ေနာက္ဆံုးတြင္ ျဖစ္တည္ေနသည့္ အေျခအေနတြင္းမွ အဓိပၸါယ္ဖြဲ႔စည္းမႈရွိေသာ စကားလံုးမ်ားျဖင့္ ေရးသားထားသည္ တို႔ကို ဖြင့္ဆိုရွင္းလင္းျခင္း နည္းလမ္းပါရွိေသာ စာဖတ္ျခင္းနည္းနာ အဆင့္ဆင့္ျဖစ္သည္။ ပကတိျဖစ္တည္ေနသည့္ အေျခအေနႏွင့္ ဤဆက္ႏြယ္ေနမႈမွာ လြန္စြာအေရးပါလွသည့္ အဆင့္ျဖစ္ျပီး ဖိႏွိပ္ အုပ္ခ်ဳပ္ ခံေနရသည့္ လူ႔အသိုင္း အ၀ိုင္း အတြင္းရွိ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ဗဟုသုတ အသိတရားအသစ္ကို သူတို႔၏ ဘ၀မ်ား ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ရာ၀ယ္ အသံုးျပဳႏို္င္ေစရန္ အခ်က္အခ်ာက်သည္။

ကမၻာ့ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္ ဤအဖိႏွိပ္ခံတို႔အား သင္ၾကားေရးနည္းလမ္းကို အသံုးျပဳမႈမ်ား က်ယ္ျပန္႔လာျခင္း အေပၚတြင္ ေပါလိုဖေရးအေနျဖင့္ စိုးရိမ္စိတ္ေတာ့ရွိေနခဲ့သည္။ သူ၏ အေတြးအေခၚအယူအဆကို ေ၀ဘန္ ဆန္းစစ္မႈမရွိဘဲ ထပ္တူကူးယူသည့္နည္းတစ္ခုျဖစ္လာမည္ကိုျဖစ္ပါ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ သီအိုရီ အယူအဆမ်ားကို အေရးပါသည္ဟူေသာ သေဘာထားအျမင္မ်ား၏ အႏၱရာယ္ဆိုးကိုလည္း သိျမင္ထားသည္။ သူ၏ ပိုင္းျခား ေ၀ဘန္ဆန္းစစ္မႈရွိေသာ ပညာေရးသီအိုရီမ်ားႏွင့္ လက္ေတြ႔အက်င့္အၾကံမ်ား၏ မူလဇစ္ျမစ္ကို အစဥ္ပင္ သတိျပဳေစလိုသည္။ ကမၻာၾကီးအတြင္း ၾကား၀င္ဟန္႔တားရန္ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား၊ တရားမွ်တမႈကင္းမဲ့ေသာ ဘရာဇီးျပည္သူလူထု၏ ပကတိမ်က္ေမွာက္အေျခအေနတို႔မွာ သူ၏ ပညာေရးသီအိုရီ ျမစ္ဖ်ားခံရာပင္ျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ပင္။ သူ၏ပညာေရးသီအိုရီ ေဒါက္တိုင္လည္းျဖစ္သည္။

ကၾကီးခေခြး အကၡရာစကားလံုးမ်ားႏွင့္ အေပါင္းအႏုတ္သခ်ၤာတို႔ကို ေလ့က်င့္သင္ယူေနျခင္းကို အေပၚယံမၾကည့္သင့္ပါ။ နက္ရိႈင္းေသာ ႏုိင္ငံေရးဆက္ႏြယ္မႈကို ရႈျမင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ေပါလိုဖေရးအတြက္မူ ပညာေရးကို ႏိုင္ငံေရးဟူ၍ မရႈျမင္၊ မသံုးသပ္တတ္သူတို႔မွာ ျပႆနာ၏အစိတ္အပိုင္းပင္ျဖစ္ျပီး ဤအေျခအေနကို ေျပာင္းလဲပစ္ရန္မွာ ႏိုင္ငံေရးအထူး စီမံကိန္း တစ္ရပ္လည္းျဖစ္သည္။ ၂၀ ရာစုေႏွာင္းပိုင္း ပညာေရး အေတြးအေခၚ ပညာရွင္ ေပါလိုဖေရးအေနျဖင့္ ပညာေရးတြင္ အားျဖည့္ေပးခဲ့သည့္ အႏွစ္သာရမွာလည္း သူ၏ သီအိုရီကို ထပ္တူကူးယူျပီး သင္ၾကားရန္ ရိုးရိုးသက္သက္သာမဟုတ္မူဘဲ ေခတ္၊ ေနရာ၊ လူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းအတြင္း ပကတိအရွိ တရားမ်ား၊ ျဖစ္စဥ္မ်ား၊ ျဖစ္ရပ္မ်ား၊ တူရႈခ်က္မ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ျပီး လြတ္ေျမာက္မႈအတြက္ ပညာေရးအက်င့္အၾကံတို႔ကို ရွာေဖြႏိုင္ေစရန္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း။ ။

သိန္းႏုိင္

ေကာင္းေသာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ စဥ္းစားေတြးေတာစရာမ်ား (၁)

ေကာင္းေသာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ စဥ္းစားေတြးေတာစရာမ်ား (၁)

သိန္းနိုင္
(ဘန္ေကာက္အေျခစိုက္ ယူနက္စကို-အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသ ပညာေရးျဗဴရို ညႊန္ၾကားေရးမွဴးေဟာင္း ရွယ္ဒန္ ေရွးဖာ၏ စာတမ္းကို ျပန္ဆိုပါသည္။ Ref: BKK post 13 Jan 2009)

က်ေနာ္ပထမဆံုးလုပ္ခဲ့တဲ့အလုပ္ (အေကာင္းဆံုးလည္းျဖစ္ပါတယ္) ကေတာ့ ေက်ာင္းဆရာ တစ္ေယာက္ အေနနဲ႕ပါ။ ေက်ာင္းျပီးလုိ႕အသက္ ၂၂ ျပည့္တယ္ဆိုရင္ပဲ မေလးရွားႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္း ဆာရာ၀က္ ေတာနက္ၾကီး ထဲမွာရွိတဲ့ အလယ္တန္းေက်ာင္းေလးတစ္ေက်ာင္းမွာ စတင္ခဲ့တာေပါ့။ အလုပ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ လက္မွတ္ေပၚမွာ ေရးထားတဲ့အတုိင္း က်ေနာ့္တာ၀န္ကေတာ့ ”မိခင္ဘာသာစကား ေျပာဆိုသူ“ အေနနဲ႕ပါ။

ေက်ာင္းမွာ စာသင္တန္း ေလးခန္းရွိပါတယ္။ ပညာေရးဌာနက တရား၀င္အေၾကာင္းၾကားစာမပို႔မီ က်ေနာ္ ေရာက္သြားတဲ့အခါ ဆရာ ငါးဦး ရွိခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္လာမယ္ရယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္မထားၾကတဲ့ အတြက္ရယ္ နယူးဇီလန္ႏိုင္ငံသားဆရာငယ္တစ္ဦး မေန႔ကတည္းကေရာက္ရွိေနတာေၾကာင့္ သိပၸံဘာသာႏွင့္ အဂၤလိပ္စာကို သင္ဖို႔ သူ႔ကိုတာ၀န္ေပးထားခဲ့တယ္။ က်ေနာ့္ကေတာ့ဘယ္တုန္းကမွ မေလ့လာဘူးခဲ့တဲ့ အာရွတိုက္သမိုင္းႏွင့္ ေတာင္ကမၻာဘက္ပိုင္းပထ၀ီ၀င္တို႔ကို သင္ၾကားေပးရမွာတဲ့။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဂီတျဖစ္ပါတယ္။

ႏွစ္ပတ္အတြင္းမွာဘဲ ဂီတကို လက္ေလ်ာ့လုိက္ရပါတယ္။ (သီခ်င္းမဆိုတတ္ဘူးဆိုတာကို သက္ေသျပရခဲ့ ေသးတာ။) အဂၤလိပ္စာကိုေတာ့ သင္ခြင့္ရခဲ့တယ္။ သူတို႔ဆံုးျဖတ္တာကေတာ့ “ဒါးဗစ္“ ဆိုတဲ့ ဆရာေလးက နားလည္ႏိုင္ေလာက္တဲ့အဂၤလိပ္စကားကို မေျပာတတ္လို႔တဲ့။ ဒီစာကိုဖတ္ေနတဲ့ နယူးဇီလန္သားမ်ားကို က်ေနာ္ေတာင္းပန္ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ဘဲ က်ေနာ့္ရဲ႕ စာသင္ၾကားျခင္း အလုပ္စတင္ခဲ့ေတာ့တယ္။ သိပ္စိတ္၀င္စားစရာမေကာင္းသလို ေက်နပ္ စရာ မျဖစ္ခဲ့တဲ့ စာသင္ၾကားျခင္း အလုပ္ ၂ မ်ဳိးေလာက္ ေျပာင္းအျပီးမွာေတာ့ တကယ္လုပ္သင့္တာက ပညာေရးဘဲြ႔ေက်ာင္းသား အလုပ္ဟာ (ေက်ာင္းျပန္တက္တာ) ပိုအသင့္ေတာ္ဆံုးလို႔ဆံုးျဖတ္ခဲ့တယ္။ အထူး သျဖင့္ေတာ့ မႏုႆေဗဒရႈေထာင့္ကေန စဥ္းစားတာပါ။ ဒါဟာပညာေရးကို ဆုပ္ဆုပ္ကိုင္ကိုင္ တိုက္ရိုက္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္တာထက္ ပညာေရးဆိုတာေတြကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၊ ပိုင္းျဖတ္ရတာကို တစ္သက္တာ စိတ္၀င္စားမႈနဲ႕စတင္ပါေတာ့တယ္။

အႏွစ္ေလးဆယ္ေလာက္ ၾကိဳးစားလုပ္ကိုင္ခဲ့အျပီး အခုေတာ့ က်ေနာ္တို႕ဘယ္ေနရာမွာ ရပ္တည္ေနရပါလဲ။ အေျခအေနသိပ္မေကာင္းဘူးလို႔ေျပာရမွာ စိတ္မေကာင္းပါဘူး။ တစ္ေန႔ထက္တစ္ေန႔ပိုမိုဆိုးရြားလာေနတဲ့ စိန္ေခၚမႈအသစ္ေတြ၊ အႏၲရာယ္အသစ္ေတြ အျပည့္အႏွက္ရွိေနတဲ့အေျခအေနနဲ႕ ကမၻာၾကီးမဟုတ္လား။ အခုေတာ့ ဒီျခိမ္းေခ်ာက္မႈေတြဟာ ပုိျပီးေတာ့သာၾကီးထြားလာေနတယ္။ ကမၻာၾကီးပ်က္စီးေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ ျမင္ကြင္းေတြျဖစ္တဲ့ ေငြေၾကးစီးပြားကပ္ဆိုက္ေနမႈေတြ၊ ရာသီဥတုေဖာကျ္ပန္ ေျပာင္းလဲလာေနမႈေတြ၊ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားႏွင့္ ေလ်ာ့နည္းလာေနတဲ့ သဘာ၀အရင္းအျမစ္ေတြကို အျပိဳင္အဆိုင္လုယူတဲ့ စစ္ပြဲေတြ အစံုအလင္ ပါ၀င္ေနတယ္ေလ။

ျပႆနာကေတာ့ ဒီစိန္ေခၚမႈေတြပိုမိုမ်ားျပားလာတာနဲ႔အမွ် “ပညာေရး“ က ကူကယ္ႏိုင္မယ္ဆို႔တဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရယ္ ကမၻာၾကီးကို ေခ်ာက္ထဲမက်ဖို႔ ကယ္ဆယ္ေပးႏိုင္မယ္ဆိုျပီး ျမင္လာၾကေတာ့တယ္။ ပညာေရးသမားမ်ား အတြက္ အားတက္ဖြယ္ရာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပါဘဲ။ သို႔ေပမယ့္ ပညာေရးကို စိန္ေခၚ ခံေနရေတြကေတာ့ျဖင့္ အသည္းထိတ္စရာပါ။

၁။ တစ္ကမၻာလံုးမွာၾကံဳေတြ႕ေနရာတာက ပညာေရးဆိုင္ရာ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ဗဟိုဦးစီးခ်ဳပ္ကိုင္မႈကေန ေလ်ာ့ခ်လိုက္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ (အေကာင္းေရာ၊ အဆိုးပါ၊ လုပ္ပံုနည္းလမ္း မွန္ကန္မႈနဲ႔ လမ္းမွားမႈေတြ ရွိေနတယ္။)

၂။ ပညာေရးစနစ္အတြင္းမွာ အဂတိတရားလိုက္စားမႈေတြ ၾကီးထြားလာေနတယ္။ ပုဂၢလိကႏွင့္ အခေၾကးေငြ ေပးရတဲ့က်ဴရွင္ေတြမွာသာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို ထိထိေရာက္ေရာက္ သင္ၾကား ေတာ့တယ္။

၃။ ပညာေရးစနစ္ရဲ႕အဆင့္ဆင့္တိုင္းမွာ လမ္းေၾကာင္း လမ္းသြယ္ေတြ ေထြျပားလို႔ေနျပီး အရည္အေသြး ျပည့္၀တဲ့ဆရာ ဆရာမေတြ၊ သင္ၾကားေရးအရင္းအျမစ္ေတြကို လမ္းေၾကာင္းတိုင္းမွာ ပိုလုိအပ္ေနတယ္။

၄။ ပညာေရးဟာ ကမၻာမႈျပဳျခင္းျဖစ္စဥ္ႏွင့္ စံႏႈန္းေတြအတြက္ အက်ဳိးေဆာင္ရမွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ေဒသ အလိုက္ လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိမႈႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအမွတ္အသားသရုပ္ေတြႏွင့္ မ်ဳိးႏြယ္စုံေထြျပားမႈကို ထိန္းသိမ္း ကာကြယ္ေပးရမွာလား ဆိုတဲ့ အေတာမသတ္ႏိုင္တဲ့ ေဆးေႏြးျငင္းခံုမႈေတြ။

၅။ ပညာေရးကို ကိရိယာတစ္ခုအျဖစ္အသံုးျပဳေနတဲ့ (ကုန္ထုတ္၊ ဥာဏ္ထုတ္ စြမ္းအားတိုးပြားေစဖို႔ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားထု ပ်ဳိးေထာင္ေရး) အေျခအေနကေန ျပီးျပည့္စံုတဲ့ လူသားတစ္ဦး ျဖစ္လာေစဖို႔ဆိုတဲ့ လူသားဗဟိုျပဳ အေတြးအျမင္ဘက္ကို ေျပာင္းလဲလာမႈ။

၆။ အနာဂတ္ကာလမေသခ်ာမတိက်မႈအေပၚမွာ ဖန္တီးလိုစိတ္ႏွင့္ ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္အတူ လိုက္ေရြ႕ႏုိင္ဖို႔ ေတြကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးရန္လိုအပ္မႈ၊ အစဥ္သင္ယူေနတဲ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းမွာ စဥ္ဆက္မျပတ္ တစ္သက္တာေလ့လာလိုမႈ၊ ပဋိပကၡေတြပိုျပီးတိုးလို႔ေနတဲ့ ကမၻာၾကီးမွာ ျငိမ္းခ်မ္းမႈႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြ အတူမွီတြဲေနထိုင္ႏိုင္မႈ။

၇။ အမွတ္အသားသရုပ္အုိင္ဒီမတူတာရယ္ ျပီးေတာ့လည္းေနာက္ခံအေျခအေနအမ်ဳိးအစံုအလင္ရွိေနတဲ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြကို ရင္ဆုိင္ႏုိင္ဖို႔။ ေနာက္ဆံုးတစ္ခ်က္ကေတာ့-

၈။ အေကာင္းဆံုးေသာ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြထားရွိျပီး၊ ေက်ာင္းတက္ႏႈန္းတိုးလာတာေတြ၊ ေငြေၾကးအရင္းအႏွီး ပိုျမဳပ္ႏွံ ထားတာေတြရယ္ တစ္ကမၻာလံုးမွာ အရည္အတြက္တိုးလာေစဖို႔ဆိုတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ကို တျဖည္းျဖည္း ေရွ႕တိုး ေလွ်ာက္လွမ္းေနစဥ္မွာဘဲ ပညာေရးစနစ္ေတြနဲ႔ စာသင္ေက်ာင္းဟာ ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ သင္ယူရန္ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္ဆည္းသင္ၾကားေပးဖို႔ ပ်က္ကြက္ေနတာကို ပိုေတြ႔ေနရပါျပီ။

ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ ဒီစိန္ေခၚမႈေတြကို ေျဖရွင္းရာမွာ အဓိကက်တဲ့ ေနရာမွာရွိေနတယ္။ ပညာေရးကေန ကမၻာၾကီးကို ကူကယ္ရမယ္ ဆိုတာလည္း အပါအ၀င္ေပါ့။ “ေက်ာင္းဆရာဆရာမ မလိုအပ္တဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း“ ဆိုတာရယ္ “ေက်ာင္းဆရာဆရာမႏွင့္ တူညီေသာ ကြန္ျပဴတာ“ ဆိုတာေတြကို ထပ္ျပီးေတာ့ မၾကားမိေသးပါဘူး။ ပညာသင္ၾကားေပးသူ၊ စံျပဳႏိုင္သူ၊ လမ္းညႊန္ေပးသူေတြရယ္လို႔ တင္စားေခၚထားတဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ ဒီကမၻာေျမမွာ ရွိေနပါဦးမယ္။

ေနာက္အပတ္က်ရင္ ဒီစိန္ေခၚမႈေတြကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ ဘယ္လိုလုပ္ကိုင္ႏိုင္မလဲဆိုတာကိုေဆြးေႏြးပါဦးမယ္။

ဆာတီဖီကိတ္ ၂၅ ခုနဲ႔ လူ

ဆာတီဖီကိတ္ ၂၅ ခုနဲ႕လူ

သိန္းႏုိင္

အသိပညာေခတ္မွာ လူျဖစ္လာၾကတဲ့အထဲမွာ ငါသိပ္ကံေကာင္းတာဘဲကြလို႔ သူငယ္ခ်င္းေတြစုမိတုိင္း ကိုေမာင္ၾကီး ေျပာ ေျပာေလ့ရွိတယ္။ တကယ္ေတာ့ ကိုေမာင္ၾကီးဟာ အေတာ္ကေလး မွတ္ဥာဏ္ေကာင္းသူ ျဖစ္တယ္။ အခ်က္အလက္ေတြ အမ်ားၾကီး မွတ္ထားႏိုင္တယ္။ ေစတနာေကာင္းသူလည္း ျဖစ္ေလေတာ့ သိသမွ်ကို ၾကိတ္မိွတ္ျပီး ျမဳိသိပ္ သိမ္းဆည္း မထားဘဲ ေပါေပါမ်ားမ်ား ျပန္ေ၀ငွတယ္ဆိုပါေတာ့။ ပညာကို အစဥ္ရွာေဖြေနသူ ျဖစ္ေလေတာ့ ေတြ႔သမွ်မွတ္၊ ရသမွ်ဖတ္၊ ေပးသမွ်သင္တန္းတက္၊ မေမာႏိုင္ မပန္းႏိုင္။ အခု ေျပာျပခ်င္တာက ကိုေမာင္ၾကီးနဲ႔ သင္တန္းအေထြေထြ အေၾကာင္းပါ။ ဒီျမိဳ႕ေလးမွာ ရရွိႏိုင္သမွ်သင္တန္း သူ မတက္ဘူးတာ မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါတင္မကေသး။ အျခားနယ္ေတြ၊ အနီးအေ၀း ျမိဳ႔ေတြမွာရွိတဲ့ သင္တန္းေတြ၊ ၀ါ့ေရွာ့ပ္ေတြ၊ ေဆြးေႏြးပြဲေတြကိုလည္း အလြတ္မေပး။ တကူးတကန္႔ကို စံုစမ္းျပီးေတာင္မွ လိုက္တက္ေသးတာ။ အိမ္သူဇနီးကိုလည္း အအားမထား။ သေဘာတရားေတြေပး သင္တန္းေတြ တက္ခိုင္း။

“မေလး အခုဟာက ပညာေခတ္ကြ၊ ေအ့ဂ်္ေအာ့ဖ္ေနာ့္ေလ့ကြ၊ အိမ္လည္၊ သန္းရွာ၊ အတင္းေျပာ၊ ရန္ျဖစ္၊ ေရွာ့ပင္ထြက္ အခ်ိန္မကုန္ သင့္ေတာ့ဘူး။ ေနရာတကာမွာ ပညာေတြရႏိုင္တယ္။ နည္းလမ္းေတြလည္း အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိျပီ၊ အသက္အရြယ္ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ဘာေတြလည္း မရွိေတာ့ဘူးကြ၊ လူျဖစ္ရက်ဳိး သိပ္နပ္ေန ျပီေနာ္။ အလဟႆ မေနစမ္းနဲ႔။ သင္တန္းေတြ တက္သာတက္၊ တစ္ခ်ိန္မဟုတ္ တစ္ခ်ိန္၊ တစ္ေနရာမဟုတ္ တစ္ေနရာ အသံုး၀င္မွာကြ”။ အစပိုင္းေတာ့ ေလးဆယ္ေက်ာ္ အရြယ္ေရာက္မွ သင္တန္းေတြ ဘာေတြ ျပန္တက္ရမွာ မဒမ္ေမာင္ၾကီးမွာ သိပ္စိတ္မပါ။ “ကေလးေတြ ေတာင္ ၉ တန္း ၁၀ တန္းေရာက္ေတာ့မယ္။ ေတာ္... မရွက္ေပမဲ့၊ က်မရွက္တယ္။ အားအားယားယား။ ေတာ့္သင္တန္း ဘာလုပ္ရမွာတုန္း” ဆိုေတာ့ လင္မယား စကားမ်ားခဲ့ရေသးတာ။ ကိုေမာင္ၾကီးက ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္လာလို႔ကေတာ့ လံုး၀မေရွာ့။ တုိက္တိုက္တြန္းတြန္း။ “တြမ္တီဖတ္စ္ ဆန္က်ဴရီမွာ ေနာ္ေလ့မရွိယင္ ခံသြားရမယ္။ လာမယ့္အပတ္ ဟိုဖက္ရပ္ကြက္ထဲမွာ အမ်ဳိးသမီးေရးရာအဖြဲ႕က က်န္တာလား ဂ်န္ဒါလား သင္တန္းတစ္ခု ေပးမလို႔တဲ့.. သြား… တက္ေခ်။ ေတာဇီးကြက္မတို႔ အုပ္စုနဲ႕ အေၾကာ္ေရာင္းတဲ့ ေဒၚၾကီးပန္းကိုလည္း ရေအာင္ေခၚသြား..” တြန္႔ဆုတ္တန္႔ဆုတ္နဲ႔ ဘာသင္တန္းမွန္း ေရေရရာရာ မသိရေသးဘဲ မေလးခမ်ာ စျပီး သြားတက္ခဲ့ရရွာတာ။ ဒါေပမဲ့ အခုေတာ့ မေလးလည္း အေတာ္ကေလး အသားက် သြားျပီ။ “သင္တန္းလား... အခုဘဲလာခဲ့မယ္။” အသိပညာဗဟုသုတ တိုးပြား ေစတာအမွန္ပါ။ နတ္၀ါ့က္လည္း လုပ္လို႔ရေသးတယ္။ တစ္ခါတစ္ခါ လင္မယားႏွစ္ေယာက္ အခ်ဳိ႕ေသာသင္တန္းေတြ အတူူတူသြား... အတူတူတက္လို႔။

သိတဲ့အတိုင္း အခုေခတ္မွာ သင္တန္းေတြက အမ်ဳိးမ်ဳိးအဖံုဖံု။ လြန္ခဲ့တဲ့အႏွစ္ ၂၀-၃၀ ကာလမ်ားႏွင့္ ဘာမွ မဆိုင္။ ႏုပ်ဳိစဥ္ ေရာင္ေပစူးဘ၀ အဲဒီတုန္းကတည္းကလည္း သင္တန္း`ဇ´ကရွိထားတာ။ ဟိုး... လမ္းစဥ္ ေခတ္က ရွားရွားပါးပါး “ေႏြရာသီ လူငယ္ သင္တန္းေတြ၊ ဘင္ခရာသင္တန္း၊ ဗနတ ၂ ၾကိမ္ဆင္း၊ ယူတီစီ ႏွစ္စဥ္တက္” လုပ္ခဲ့ေသးတာ။ ဒီေတာ့ မ်က္ေမွာက္ ၂၁ ရာစုအစပိုင္း ကာလမွာ ကိုေမာင္ၾကီးတို႔ လူျဖစ္ရက်ဳိး နပ္တယ္လို႔ေျပာတာ မလြန္ပါဘူး။ သူတက္ျပီးထားတဲ့ သင္တန္း ေတြကိုဘဲ ၾကည့္ပါအံုး။ အိမ္နီးခ်င္း တိုင္းျပည္ ေတြက ဘာသာစကားေျပာသင္တန္း ၂ ခုလည္းပါရဲ႕။ ကြန္ျပဴတာ သင္တန္းဆို အမ်ဳိးမ်ဳိးေပါ့။ လူ႔အခြင့္အေရး သင္တန္းေတြဆိုလည္း အလီလီအခါခါ။ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈသင္တန္း၊ ကေလးသူငယ္ ျပဳစုနည္း သင္တန္း၊ ရံုးအုပ္ၾကီး လုပ္နည္းသင္တန္း၊ ေပ်ာ္စရာမိသားစု ဘ၀တည္ေဆာက္နည္းသင္တန္း၊ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒသင္တန္း၊ အမ်ဳိးသားက်န္းမာေရးသင္တန္း၊ ႏိုင္ငံေရးသေဘာတရားသင္တန္း၊ လူမႈ၀န္ထမ္း လုပ္ငန္းသင္တန္း။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈ သင္တန္း။ ၄၀ ေက်ာ္ က်န္းမာေရးသင္တန္း၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ သိေကာင္းစရာသင္တန္း၊ ပန္းအလွျပင္နည္းသင္တန္း၊ ဇနီးခင္ပြန္းစကားမမ်ား ရန္ မျဖစ္တဲ့ နည္းလမ္းသင္တန္း၊ ျခင္းလံုးနည္းျပသင္တန္း၊ ဘာမဆိုစီမံခန္႔ခြဲမႈသင္တန္း၊ ဂ်န္ဒါသင္တန္း၊ ပန္ဒါသင္တန္း၊ ေက်ာင္းဆရာသင္တန္း၊ တိုင္းရင္းသား ရိုးရာဂီတသင္တန္း၊ ဆံပင္ညွပ္နည္း သင္တန္း၊ ဗန္တို သိုင္းသင္တန္း၊ တရုတ္-အိႏိၵယအစားအစာေရာခ်က္နည္းသင္တန္း၊ မဟာဗ်ဴဟာ ေရးဆြဲနည္းသင္တန္း၊ ဒီမိုကေရစီ ရေအာင္ လုပ္နည္းသင္တန္း၊ သီးႏွံအထြက္တိုး စိုက္ပ်ဳးိနည္း သင္တန္း၊ အတၱထိန္းခ်ုဳပ္နည္း သင္တန္း၊ ေမာ္ေတာ္ဆို္င္ကယ္ ျပင္နည္းသင္တန္း၊ မဟာဘုတ္ထူနည္းသင္တန္း၊ ႏိုင္ငံတကာေငြေၾကး အက်ပ္အတည္း ေျဖရွင္းနည္းသင္တန္း၊ တရုတ္ရိုးရာ အပ္စိုက္ကု သင္တန္း၊ လူၾကီးလုပ္နည္းသင္တန္း၊ ရန္ပြဲေျဖရွင္းနည္း သင္တန္း၊ အဲ.. အခုေနာက္ဆံုးတစ္ခုက ဘေလာ့ဂါ တည္ေဆာက္နည္းသင္တန္း၊ မွတ္မိ သေလာက္ ေျပာျပတာပါ။ တတ္တဲ့ပညာ မေနသာဆိုသလို ျပန္ျပီးလည္း ဆင့္ပြား သင္တန္းေတြကို လူစုစုရွိတုိင္းေပးေနေသးရဲ႕။

တက္ခဲ့တဲ့ ေခါင္းစဥ္ေတြကို အားလံုးေတာင္မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ သင္တန္းေပးခ်င္ေနသူေတြကလည္း မ်ားမွမ်ား၊ သင္တန္း အတြက္ ပေရာဂ်က္ေတြကလည္း မရွား။ အခ်ဳိ႕သင္တန္းက ကိုယ္ပိုက္ဆံနဲ႔ကိုယ္တက္ရတာ၊ အခ်ဳိ႕ သင္တန္းမ်ားဆို ခရီးသြားလာစရိတ္ျငိမ္းတဲ့အျပင္ ပါဒီယန္ပါရေသး။ သင္တန္းလုပ္စားသူေတြနဲ႔ သင္တန္း တက္စားေနသူေတြလို႔ေတာင္ ရပ္ကြက္ထဲမွာ ဟိုးေလးတေက်ာ္။ ေပးသမွ်သင္တန္းေတြကို တက္ေနေလေတာ့ အခ်ဳိ႕သင္တန္းေတြဆို ျပီးလို႔သာ သြားတယ္ အေမာင္ေတာင္မွန္းေျမာက္မွန္း ဘာမွန္းမသိလိုက္တာမ်ဳိးလည္း ရွိရဲ႕။ သင္တန္းေပးတဲ့လူေတြကလည္း အိမ္ျပည့္ဖို႔ လိုတာကိုး။ ကိစၥမရွိပါဘူး။ ပညာရွာတယ္ဆိုတာေကာင္းတဲ့ အလုပ္မဟုတ္လား။ ႏိုင္ငံျခားသားဘဲ သင္တန္း ေပးေပး၊ ျမန္မာဘဲေပးေပး ေပးသမွ်ယူတယ္။ အဲ... ႏိုင္ငံျခားသားဆိုလို႔၊ ကိုယ္နဲ႔ဆိုင္ဆိုင္ မဆိုင္ဆုိင္ ဘာ သင္တန္းဘဲျဖစ္ျဖစ္ အနည္းဆံုးေတာ့ အဂၤလိပ္စာ တိုးတက္ေသး။ လစ္ဆင္းနင္းေလာက္ရ နည္းလား။

အားတဲ့အခါေတြမွာ ကိုယ္တက္ခဲ့ဘူးတဲ့သင္တန္းေတြကို ျပန္စဥ္းစားေနရတာကိုက အရသာတစ္ခု။ ဆာတီဖီ ကိတ္ေတြ၊ ဂုဏ္ျပဳလက္မွတ္ေတြကို ဖုန္မတက္ေအာင္ သုတ္သင္ရွင္းလင္းေပးလုိက္။ ထုတ္ၾကည့္လိုက္။ ေက်နပ္ ေနလိုက္။ “အင္း... အေတာ္ေလးကို ပညာစံုလာျပီပဲ။ ငါႏွင့္ ငါ့မယား တယ္ဟုတ္ပါလား။” ဗာဟုႆစၥဥၥ၊ သိပၸဥၥ၊ ၀ိနေယာ စ သုသိကၡိေတာ… လို႔ဆိုထားတယ္မဟုတ္လား။ မဂၤလာရွိေလစြ…။

ဒီလိုနဲ႔ သိပ္မၾကာေသးခင္က ရပ္ကြက္ထဲမွာ အင္တာနက္ခ်ိတ္လို႔ ရျပီဆိုတာနဲ႔ ဦးေမာင္ၾကီးတို႔ ဘယ္ေႏွးလိမ့္ မတံုး။ ႏိုင္ငံျခားေရာက္ သူငယ္ခ်င္းေတြဆီ ကမန္းကတန္း စာလွမ္းေရးေတာ့တယ္။ “ကိုယ္တို႔ရပ္ကြက္မွာ အင္တာနက္ ခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္ျပီ။ မင္းတို႔ေတြစုျပီး လက္ေတာ့ တစ္လံုးေလာက္ လုပ္စမ္းပါ။ ဆိုက္ဘာစေပ့ အြန္လိုင္းထဲမွာ ပညာရွာခ်င္တယ္။ မင္းတို႔လို ေဖာရိန္းမသြားဘဲ ရပ္က်ဳိးရြာက်ဳိး သယ္ပိုးေနတာ နားလည္သင့္ တယ္။ အပူတျပင္းလိုအပ္ေနျပီ။ ျမန္ျမန္ လုပ္ၾကစမ္းပါအံုး။ မင္းတို႔နဲ႔လည္း ပံုမွန္ ဆက္သြယ္ႏုိင္ေတာ့မယ္။ ခ်က္တင္ေတြ၊ ဂ်ီေတာ့ေတြလည္း လုပ္ၾကတာေပါ့။” နားမခံသာတဲ့ အေ၀းေရာက္ ငယ္သူငယ္ခ်င္းေတြကလည္း လုပ္ေပးရွာပါတယ္။ ေတာမွာ ဂ်င္ေပါက္တန္းကစားခဲ့ၾကတဲ့ သံေယာဇဥ္က မေသးဘူးမဟုတ္လား။ ဒီလိုနဲ႔ အြန္လုိင္းေပၚက ဆာတီဖီကိတ္ ၂ ခုေလာက္ကို ယူထားလိုက္ေသးတယ္။ “ျပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေတြက တက္ခဲ့ဘူးတဲ့ ကြန္ျပဴတာ သင္တန္းေလးရဲ႕ ဒိ႒အက်ဳိးေပါ့ကြ၊ ျမင္လား” မေလးကို လွည့္ေျပာ လိုက္ေသးတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ကိုေမာင္ၾကီးမွာ ဆာတီဖီကိတ္ ေအာင္လက္မွတ္ ၂၅ ခု စုေဆာင္းမိခဲ့တယ္ဆိုပါေတာ့။ သူ႔ေနာက္မွ လုိက္ တက္တဲ့ မေဟသီမေလးလည္း ၁၅ ခုေလာက္ရထားျပီးျပီ။ လင္မယားႏွစ္ေယာက္ေပါင္း ဆာတီဖီကိတ္ ၄၀ ဟာ ျမန္မာ့စံခ်ိန္တင္မက ကမၻာ့စံခ်ိန္ပါ တင္ႏိုင္ေလာက္ပါရဲ႕။

ကိုယ္တစ္ေယာက္တည္းအတြက္ ေလ့လာထားတာမဟုတ္ဘူးေလ၊ အမ်ားအတြက္ ေ၀မွ်ေနသူလည္း ျဖစ္တယ္။ ျပီးေတာ့ ရပ္ေရးရြာေရးဆိုလည္းမေႏွးတက္ၾကြ ေရွ႕ကပါစျမဲမို႔ လူခ်စ္လူခင္၊ လူအျမင္ကတ္ အစံုအလင္ေပါမ်ားပါတယ္။ ေတြ႔သမွ် လူေတြကိုလည္း သင္တန္းေတြတက္ဖို႔ကို တိုက္တြန္းေနေလရဲ႕။ ျမန္မာမႈမွာ ၾကီးသူ႔စကားကိုနားေထာင္ရတယ္ မဟုတ္လား။ ရပ္ကြက္ထဲက လူၾကီးျဖစ္တဲ့ ရပ္ကြက္ေပါငး္စံု ျခင္းလံုးအသင္းအဖြဲ႔မ်ား မူ၀ါဒေရးရာအဖြဲ႔၀င္၊ ေက်ာင္း မိဘဆရာအသင္းေကာ္မီတီ၀င္၊ စစ္ျပန္၊ ဆယ္အိမ္ေခါင္း ကိုေမာင္ၾကီး ကုိယ္တုိင္က စံျပတက္ျပေနေတာ့ လူငယ္ေတြ မွာလည္း သူေျပာသမွ်နားေထာင္၊ သူ႔ေနာက္ကို သူလိုဆက္ေတာက္ဆက္ေတာက္ေလွ်ာက္လိုက္၊ သူ႔လို သင္တန္းေတြ တက္၊ ဟိုဘြဲ႔ျပီးရင္ ေနာက္ထပ္ဘာမွ မဆိုင္တဲ့ ဒီဘြဲ႔တစ္ခုကို ထပ္ယူ။ ေနာက္ထပ္ဆက္တက္၊ သူ႔လို ဆာတီဖီကိတ္ေတြစု၊ ထပ္စု၊ သူ႔လို သင္တန္းေတြ ျပန္ေပး။ ပညာေခတ္ေလ…။

* * * * *

အစပိုင္းေတာ့ ပညာရဖို႔လိုတယ္၊ ပညာျပည့္ဖို႔ ဆိုျပီးသင္တန္းေတြတက္ၾကတာပါ။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သင္တန္းေတြ တက္ထားျခင္းဟာ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အေရးေတြရွိႏုိင္တယ္ေပါ့။ သို႔ေပမဲ့… အခ်ိန္ေတြ တျဖည္းျဖည္းကုန္လာလိုက္တာ။ သင္တန္းေတြလည္း စံုျပီ၊ ေအာင္လက္မွတ္ေတြလည္း ထပ္ေနျပီ။ ဒါေပမဲ့ လူငယ္ေတြမွာ ဆုပ္ဆုပ္ကိုင္ကိုင္ျပစရာ၊ လုပ္စရာ အလုပ္အကိုင္ရယ္လို႔ မည္မည္ရရမရွိၾကေသးဘူး။ တက္ခဲ့တဲ့ သင္တန္းေတြက ဘ၀ရပ္တည္မႈအတြက္ အလုပ္ အကိုင္တစ္ခုခုအတြက္ တကယ္ဘဲ အေထာက္အကူ ျပဳသလား ဆိုေတာ့လည္း မေရမရာ။ ဒီမွာတင္ ကိုယ္ တက္ထားခဲ့ ဘူးတဲ့သင္တန္းေတြကို ကိုယ့္ဟာကိုယ္ စိတ္ပ်က္မိၾက။ ကိုေမာင္ၾကီးကို ေဒါပြၾက။ လက္ရွိဘ၀၊ အလုပ္အကိုင္ေတြနဲ႔ သင္တန္းအမ်ားစုဟာ ဆက္စပ္လို႔ မရႏိုင္။ ကုန္လြန္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ေတြကို ႏွေျမာတသ…။ တကယ္လို႔မ်ား အျခား တစ္ခုခုကိုသာ လုပ္ကိုင္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ အေတြးေတြကႏွိပ္စက္…။ အျခားတစ္ခုခု လုပ္ခဲ့တဲ့သူေတြကလည္း ဟိုမေရာက္၊ ဒီမေရာက္ျဖစ္ေန...။ ကိုယ္ ကိုယ္တိုင္ကလည္း ဘာလုပ္တတ္မွန္း၊ ဘာ၀ါသနာပါမွန္း၊ ဘာလုပ္ရမွန္းမသိၾကေတာ့...။ ရပ္ရြာအနီး ပတ္၀န္း က်င္မွာ စံျပဳစရာလူရယ္လို႔လည္း နတၱိ...။ ေကာင္းေရာင္းေကာင္း၀ယ္၊ အလုပ္တစ္ခုခုဆိုတာ ကလည္း အရင္း အႏွီးကမ်ား...။ အက်ဳိးအျမတ္ကမေသခ်ာ။ အိုးပစ္အိမ္ပစ္ ႏိုင္ငံရပ္ျခားထြက္ျပီး စြန္႔စားလုပ္ကိုင္သူေတြ အမ်ားစု က်ျပန္ေတာ့လည္း အဆင္မေျပမႈေတြနဲ႔ ေအာက္ေျခသိမ္းလုပ္ကိုင္ေနၾကရ....။ အဲဒီအတြက္လည္း ျပင္ဆင္တဲ့ အေနနဲ႔ ရရာသင္တန္းေလးေတြကို ရွိစုမဲ့စုနဲ႕အကုန္ခံျပီး ေျပးတက္ၾကရ...။ အင္း... ေအ့ဂ်္ေအာ့ဖ္နက္သင္း...။

အရွိန္အဟုန္ျပင္းထန္တဲ့ ပညာေခတ္ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကုိ တအိအိနဲ႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့ပါျပီ။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ဒါဟာ ၀မ္းသာစရာပါ။ တကယ္ေတာ့လည္း ပညာကို ျမန္မာတို႔တန္ဖိုးထားခဲ့ၾကတာ ဟိုး ... ေရွးပေ၀သဏီ ကာလမ်ားကတည္း မဟုတ္လား။ ဘိုးဘြားအေမြေတြကိုဘဲၾကည့္ပါလား။ ပညာေရႊအိုးလူမခိုး၊ ပညာရဲရင့္ ပြဲလယ္တင့္၊ ပညာႏွင့္ တူေသာ အားသည္မရွိ၊ ပညာရွာပမာ သူဖုန္းစား၊ ပညာလို အိုသည္မရွိ၊ အတတ္ပညာႏွင့္ တူေသာ မိတ္ေဆြဟူသည္မရွိ၊ ပညာမရွိ သူ၏၀န္ထမ္း၊ ပညာဂုဏ္ေရာင္ထြန္းလင္းေျပာင္၊ ပညာျမင့္မွ လူမ်ဳိးတင့္မည္၊ ….။

ဒီေတာ့ကာ ပညာေခတ္အတြက္ ျမန္မာေတြ ရယ္ဒီရွိတယ္လို႔ဆိုရင္ မမွားတန္ပါဘူး။ ဒီအေမြတေလွၾကီးကို ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ ကိုေမာင္ၾကီးနဲ႔ ရပ္ကြက္ထဲက လူငယ္လူရြယ္ေတြကို အျပစ္ရယ္လို႔လည္း မဆိုသာျပန္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ စဥ္းစားစရာေတြ ရွိပါတယ္။ မိမိရဲ႕လက္ရွိအလုပ္အကိုင္၊ ရွင္သန္ရပ္တည္မႈအတြက္ လိုအပ္ခ်က္ ျဖစ္မျဖစ္၊ ၀ါသနာ၊ ဗီဇသေဘာ၊ ကိုယ္တိုင္စိတ္ပါ၀င္စားမႈနဲ႔ အနာဂတ္အလုပ္အကိုင္ တန္ဖိုးေတြအေပၚမွာ စံထားျပီး သင္တန္းေတြကို ေရြးခ်ယ္သင့္ပါတယ္။ ဒီထက္နည္းနည္း ပိုစဥ္းစားမယ္ဆိုရင္ လူသားအရင္းအျမစ္ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး Human Resource Development ႏွင့္ ေရရွည္တည္တံ့မည့္ နယ္ေျမ ေဒသဖြံ႔ျဖိဳးမႈ sustainable development...။

အဓိကျပႆနာရင္းျမစ္ေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ၾကည့္သင့္ေနပါျပီ။ အခ်က္ (၃) ခ်က္ကို ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါတယ္။

ပထမတစ္ခ်က္ကေတာ့ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔က ေက်ာင္းျပီးတဲ့အခါ ပညာကို ဆက္ရွာေနတာ သာမန္အားျဖင့္ ေတာ့ ၂၁ ရာစုပညာေရးအေတြးအေခၚတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဘ၀တစ္သက္တာစဥ္ဆက္မျပတ္ပညာေရး Lifelong Learning ကို ကိုယ္တိုင္ က်င့္သံုးေနျပီလို႔ ယူဆေကာင္း ယူဆမိၾကမယ္။ ဒါေပမယ့္ တက္ေရာက္ေနရတဲ့ သင္တန္းအမ်ားစုဟာ ေက်ာင္းပညာေရး (မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္း၊ ဘြဲ႔ဒီဂရီတန္း) ေတြမွာ ကၽြဲကူးေရပါ မျဖစ္ခဲ့တဲ့အတြက္ ေက်ာင္းမွာ သင္ခဲ့ရေပမယ့္ ျပန္လို႔ ေလ့လာေနၾကရတယ္။ ဥပမာ - အဂၤလိပ္စာ သင္တန္း၊ ကြန္ျပဴတာသင္တန္း၊ ရံုးလုပ္ငန္း၊ အေျခခံစီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ အေျခခံ က်န္းမာေရးအသိပညာသင္တန္း၊ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ၊ လူမႈဆက္ဆံေရးသင္တန္း၊ အေထြေထြဗဟုသုတ စသည္အားျဖင့္။ ဒီပညာရပ္ ေတြရဲ႕အေျခခံတင္မကဘဲ လက္ေတြ႔လုပ္ငန္းခြင္နယ္ပယ္နဲ႕ မိမိဘ၀ႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ အသံုးခ်ႏိုင္ေလာက္ တဲ့ အဆင့္ကို ေက်ာင္းနဲ႔ တကၠသိုလ္ပညာေရးက ျဖည့္ဆည္းေပး ႏုိင္ခဲ့သင့္ပါတယ္။ တာ၀န္လည္း ရွိေနတယ္။ ပင္မေမဂ်ာပညာရပ္အျပင္ ဒါေတြဟာ တြဲဖက္ျပီး ရလာသင့္တာပါ။ အခ်ဳိ႕ေသာအရာမ်ားဟာ ငယ္ရြယ္စဥ္ ကာလမ်ားကတည္းက ေက်ာင္းပညာေရးမွာ ထည့္သြင္းျပီး အေလ့အက်င့္ လုပ္ေပးရမွာျဖစ္တယ္။ ၾကီးမွဆို သိပ္ခက္သြားျပီ။ ဥပမာ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္၊ ကြန္ဖလစ္ ရီေဆာ္လူးရွင္း… စသည္။ ပညာေရးစိတ္ပညာမွာ ပါရွိတာက ပညာေရးဟာ အျပဳအမူ၊ အျမင္သေဘာထား၊ ကၽြမ္းက်င္မႈစြမ္းရည္တစ္ရပ္ရပ္ (သို႔မဟုတ္) အားလံုးကို ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ေပးျခင္းလို႔ ဆိုထားတယ္မဟုတ္လား။ ငယ္ႏုစဥ္ကတည္းက ေလ့က်င့္ေပးကာမွ ၾကီးလာတဲ့အခါ လူ႔ အဖြဲ႔အစည္းမွာ ေတာ္ကာက်မယ့္ အေၾကာင္းအရာေတြမ်ားစြာ ရွိေနပါတယ္။ ေက်ာင္းလံုး၀ မေနဘူးတဲ့ လူတစ္ေယာက္ဟာ အသက္အေတာ္ကေလးၾကီးမွ အသံုးလံုးျပန္သင္ရတယ္၊ သခ်ၤာကို အစကျပန္ေလ့လာရမယ္ဆိုရင္ ဒီလူဒီဘ၀မွာ တတ္ေျမာက္ႏိုင္တဲ့ အေရးအဖတ္ အဆင့္၊ ကၽြမ္းက်င္မႈ အဆင့္ဆိုတာ၊။ ဒီလိုပါဘဲ တတ္သိနားလည္ျပီး လက္ေတြ႔ က်င့္သံုးတတ္တဲ့ သူေတြ ျဖစ္လာဖို႔ဆိုတာ ငယ္စဥ္ကစလို႔ ေလ့က်င့္ေပးရမွာပါ။ ဘ၀ထဲကိုေရာက္ဖို႔အတြက္ ငယ္ႏုစဥ္မွာ ကတည္းက ေလ့က်င့္ေပးရမွာပါ။ ေက်ာင္းျပီးမွ ဒီသင္တန္းေတြနဲ႔ အျခားေသာ သင္တန္းေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာကို ျပန္တက္ေနၾကရတာဟာ တစ္ဦးခ်င္းရဲ႕ အသိပညာနက္ရိႈင္းမႈ၊ ဘ၀တိုးတက္မႈအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမႈ၊ အလုပ္အကိုင္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈႏွင့္ ၀င္ေငြေတြအတြက္သာမကဘဲ ေဒသတြင္းနဲ႔ တုိင္းျပည္ရဲ႕ လူမႈစီးပြား၊ ကုန္ထုတ္စြမ္းအား၊ ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းေတြအတြက္ တန္ဖိုးရွိတဲ့အခ်ိန္ေတြကို အင္မတန္ ႏွေျမာစရာေကာင္းေနပါတယ္။

ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ ဟိုအလုပ္ရႏိုးႏိုး၊ ဒီအလုပ္ရႏိုးႏိုးနဲ႔ ရွိသမွ်သင္တန္းေတြကို လိုက္တက္ေနၾကရတာပါ။ ေမွ်ာ္ တလင့္လင့္နဲ႕ပါ။ ဆက္ေက်ာ္သက္အရြယ္ရဲ႕ ေစာေစာပိုင္းႏွစ္ေတြကတည္းက (၁၃၊ ၁၄ ႏွစ္၀န္းက်င္ ေလာက္မွာ) မိမိ၏၀ါသနာ၊ ဗီဇႏွင့္ စြမ္းရည္ေတြကို သိျမင္နားလည္ခံစားႏိုင္စြမ္းကို ဖန္တီးေပးရမွာပါ။ မတူညီတဲ့ စြမ္းရည္အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ဥာဏ္ရည္အေထြအေထြသေဘာ Multiple intelligences ကို သိျမင္နားလည္ ေစသင့္ တယ္။ ကုိယ္စီမွာ မတူညီတဲ့ စြမ္းရည္ေတြ၊ ဥာဏ္ရည္ေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာကို သိရွိေစသင့္တယ္။ စုစုေပါင္း ဥာဏ္ရည္နိမ့္ျခင္း၊ ျမင့္ျခင္းသေဘာမ်ား မပာုတ္တာကို ဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္ေတြ နားလည္ေအာင္ ကူညီ ေပးရမယ္။ ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြကို ဥာဏ္ရည္ပိုင္း ဆိုင္ရာမွာ အခ်င္းခ်င္း ႏိႈင္းယွဥ္တာမ်ဳိး မလုပ္သင့္ ပါ။ သူမ်ားလုပ္လို႔၊ သူမ်ားတက္လို႔လုိက္ လုပ္တာ၊ လုိက္တက္တာ မဟုတ္ဘဲ မိမိရဲ႕ကိုယ္ပိုင္ ခံစားခ်က္ေတြ၊ အေတြးအျမင္ေတြနဲ႔ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္စြမ္း ရွိၾကရပါမယ္။ တဆက္တည္းမွာဘဲ သင္တန္းေတြကို ေရြးခ်ယ္ ၀င္ေရာက္ ခြင့္ ရႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ အလုပ္အကိုင္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္မႈ ရွိႏိုင္ဖို႔ကိုလည္း ေဆြးေႏြးအၾကံျပဳေပး သင့္ပါတယ္။ မိမိလမ္းေၾကာင္းအတြက္ မိမိကိုယ္တိုင္ ေရြးခ်ယ္၊ ဖန္တီး တည္ေဆာက္ႏုိင္ဖို႔ကို ကူညီေပး သင့္တယ္။

တတိယအခ်က္က အလုပ္အကိုင္ရွားပါးေနမႈ၊ အဆင့္အတန္းခြဲျခားလြန္းမႈႏွင့္ ဘ၀ရွင္သန္ရပ္တည္ေရး လိုအပ္ခ်က္ေတြ အတြက္ေၾကာင့္ျ့ဖစ္တယ္။ လုပ္ခ်င္တာကို မလုပ္ၾကရ။ မလုပ္ခ်င္တာကို လုပ္ေနၾကရနဲ႔ လမ္းေၾကာင္းလြဲေနၾကတယ္။ ေပ်ာက္ေနၾကရတာ။ တန္းတူအခြင့္အေရးေတြမရွိ။ အခြင့္ထူးခံ လူတန္းစား အနည္းစုအတြက္ ပညာေရးႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ ေကာင္းရပိုင္ခြင့္ေတြကို (သီးသန္႔) ဖန္တီးထားၾကတယ္။ ဌာနဆိုင္ရာမွာဘဲျဖစ္ျဖစ္၊ ကိုယ္ပိုင္လုပ္ငန္းေတြမွာဘဲျဖစ္ျဖစ္ လူငယ္အမ်ားစုအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မ်ားမ်ား မရွိေသး။ မွ်မွ်တတမျဖစ္ေသး။ ရပ္ရြာေဒသဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈေတြအတြက္ တႏိုင္တပိုင္ လုပ္ကိုင္လိုတဲ့ လူငယ္ အမ်ားစုမွာလည္း ကိုယ္ထူကုိယ္ထ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုေတာင္ မနည္း ထူမ ေနရတဲ့လူငယ္ေတြခမ်ာ…။ ေက်ာင္းျပီးရင္ ဘာလုပ္မလဲလို႔ေမးၾကည္ေတာ့ ဟိုတိုး၊ ဒီတိုးေပါ့လို႔ေျဖၾကတယ္။ ႏိုင္ငံျခား တိုင္းျပည္တစ္ခုမွာ ေက်ာင္းတတ္ေနတဲ့ လူငယ္ေတြက်ျပန္ေတာ့လည္း ေက်ာင္းျပီးလို႔ရွိရင္ ျမန္မာျပည္ခဏျပန္လည္ျပီး အျခား ႏုိင္ငံတစ္ခုခုမွာ အလုပ္ထြက္ လုပ္မယ္တဲ့။ လုပ္အားတန္ဖိုး၊ ပညာတန္ဖိုးႏွင့္ ၀င္ေငြညီမွ်တဲ့ အေျခအေနမွ မရွိတာ။ ျမန္မာ့ၾကြက္သားနဲ႔ ျမန္မာ့ဦးေႏွာက္ေတြဟာ အေ၀းအေ၀းသို႔ အတားအဆီးမဲ့ လြင့္စင္ေနေလရဲ႕။ စိမ့္ယို စီးဆင္းေနဆဲ။ ျပည္တြင္း လူငယ္ေတြမွာ ဟိုတိုး၊ ဒီတိုးနဲ႔။ စိုးရိမ္စိတ္၊ မေရမရာစိတ္၊ အခြင့္အလမ္းမဲ့ အေျခအေန ေတြနဲ႔ အမ်ားစုဟာ အလုပ္အကိုင္ရွားပါးမႈကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရပါတယ္။ မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္း၊ ဘြဲ႕ဒီဂရီတန္း ပညာေရးအဆင့္ဆင့္မွာ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ေနၾကတဲ့ ဆရာေတြ၊ နည္းျပေတြရဲ႕ တာ၀န္ ေဆာင္ပုဒ္ထဲက ေနာက္ဆံုး အပိုဒ္ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ ေပ်ာက္ဆံုး ေနခဲ့တာၾကာပါျပီ။ သင့္ရာအပ္ပို႔ ဆရာတို႔...က်င့္ဖို႔၀တ္ငါးျဖာ ဆိုတာပါ...။

အမ်ားၾကီးဆံုးရံႈးခဲ့ၾကျပီးျပီ။ ခံစားခဲ့ၾကရတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ အဆိုး၀ါးဆံုးကေတာ့ ေမြးဖြားၾကီး ျပင္းလာတဲ့ တိုင္းျပည္အေပၚ ယံုၾကည္ခ်က္ေတြ ေလ်ာ့ပါးလို႔လာေနတယ္။ (ဘဲြ႕သင္တန္းေတြအပါအ၀င္) ပညာေရးကို မယံု႕ တယံုနဲ႕ရွိေနတယ္။ တက္ေနရဆဲပါ။ ၀ါသနာ၊ ဗီဇစြမ္းရည္၊ တက္ေရာက္ေနဆဲ (သို႔မဟုတ္) ရရွိထားတဲ့ ဘဲြ႕ သင္တန္းနဲ႕ ကို္ယ္လုပ္ ေနတဲ့အလုပ္အကိုင္ ထပ္တူက်တဲ့လူငယ္ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ရွိႏုိင္ပါသလဲ။ ဘာကို ၀ါသနာ ပါျပီး ဘာအလုပ္လုပ္မလို႔ ဘာေက်ာင္းတတ္ေနတယ္ ဆိုတာမ်ဳိး ဘယ္လူငယ္ထံမွ မၾကားရေတာ့ပါ။ လက္မွတ္တစ္ခုခုရရင္ျပီးေရာ သေဘာမ်ဳိးနဲ႔ ဘြဲ႔ဒီဂရီသင္တန္းေတြကိုလည္း တက္ေနၾကေလရဲ႕။

မွတ္ရန္တစ္ခု
ႏႈတ္မႈလက္မႈ၊ အတတ္စုကို
ငယ္ႏုေသာအား၊ မေမ့ျငားႏွင့္။
ရင္းဖ်ားကုန္စင္၊ တတ္ေျမာ္ျမင္က
တစ္ခုမွ်လ်က္၊
အသက္ေမြးေၾကာင္း၊ ျဖစ္တံုေရွာင္း၏။ ။(ဆားတံု ဆရာေတာ္)

ဘယ္ႏိုင္ငံမွာမွ မရွိတဲ့ “ဘြဲ႕ရမွ လူျဖစ္တာ” ဆိုတဲ့ ပညာေရးအေဟာသိကံျဖစ္ေစတဲ့ ဆိုရိုးစကားကို လူငယ္ေတြ ၾကားမွာ ရွင္းလင္းခ်ိန္တန္ပါျပီ။ လြဲမွားေနတဲ့ ပညာေရးအယူအဆေတြမ်ားၾကီးရွိေနေသးတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈ အတြက္ အၾကမ္းဖ်င္း ေလ့လာခ်က္အရ လိုင္းေပါင္းစံုက အရည္အေသြးျပည့္မီတဲ့ ဘြဲ႕ရ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ဘဲ တုိင္းျပည္က လိုအပ္ပါတယ္။ ထိုက္တန္တဲ့ အလုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ က်န္တဲ့ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဘာလုပ္မွာလဲ။ မိမိထက္ပိုျပီးဖြံ႕႔ျဖိဳးေနတဲ့ အိမ္နီးခ်င္း တိုင္းျပည္ေတြမွာေတာင္ ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္သာရွိတာပါ။ ကၽြမ္းက်င္စြာ တတ္ေျမာက္ထားတဲ့ အသက္ေမြးမႈ တစ္ခုခုဟာ ဘ၀ရပ္တည္ေရးႏွင့္ မိမိရဲ႕အနီးစပ္ဆံုး လူ႔အဖြ႔ဲအစည္း အတြက္ လည္း မ်ားစြာ အေရးပါတယ္၊ တန္ဖိုးရွိတယ္ ဆိုတာကို ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ားကို သတိေပး သင့္တာပါ။ ရပ္ရြာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ အေ၀းသို႔ လူငယ္ေတြဟာ လႊင့္ပစ္ျခင္း ထပ္မခံရမီ ေဒသတြင္း စက္မႈ၊ လယ္ယာနဲ႕ ကုန္ထုတ္စြမ္းအား၊ စီးပြားလုပ္ငန္းေတြ တိုးပြားေစမယ့္အျပင္ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႏွင့္အညီ ရွင္သန္ႏိုင္စြမ္း ရွိေစမယ့္၊ အလုပ္အကိုင္ ရရွိေစမယ့္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းပညာရပ္ဆိုင္ရာ သင္တန္းေတြ ေဒသအႏွံ႕အျပားမွာ ရာ ေထာင္ခ်ီ ဖြင့္လွစ္ခ်ိန္လည္း တန္ပါျပီ။ စနစ္တက် ျပင္ဆင္ရလိမ့္မယ္။ ေနရာေဒသတိုင္းမွာ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းေတြ ဖန္တီးခြင့္၊ ထားရွိခြင့္ေပးရပါလိမ့္မယ္။ ပံပိုးေပးၾကရပါလိမ့္မယ္။

* * * * * *

တကယ္လို႔မ်ားေပါ့ေလ ေနာက္ထပ္ သင္တန္းေလးဘာေလးရွိတယ္ဆိုရင္ ကိုေမာင္ၾကီးရဲ႕ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္တဲ့ ေအာင္လက္မွတ္ ၃၀ ေက်ာ္ ပိုင္ဆိုင္ေရးအတြက္ ကူညီေပးၾကပါ။ ဆာတီဖိတ္ကိတ္ ၂၆ ခုေျမာက္အတြက္ သင္တန္းေလးမ်ားရွိယင္ အဲဒီျမိဳ႕ေလးက အစြန္ဆံုးရပ္ကြက္၊ အစြန္ဆံုးလမ္းက၊ အစြန္ဆံုးအိမ္ မွာေနတဲ့ ကိုေမာင္ၾကီးကို အေၾကာင္းၾကားပါ။ သင္တန္းတက္၊ ခရီးထြက္ဖို႔ကို အထုပ္အပိုး အဆင့္သင့္ျပင္ျပီး ေစာင့္ေနေလရဲ႕။

သိန္းႏိုင္
၅ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀၀၉။

ယံုၾကည္မႈႏွင့္ ေလးစားမႈရွိေသာ ပတ္၀န္းက်င္ကို ပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

ယံုၾကည္မႈႏွင့္ ေလးစားမႈရွိေသာ ပတ္၀န္းက်င္ကို ပ်ဳိးေထာင္ျခင္း
သိန္းႏိုင္
ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားသည္ ေန႔စဥ္ဆိုသလိုပင္ စာသင္ခန္းအတြင္း စိန္ေခၚခ်က္မ်ားစြာကို ရင္ဆိုင္ၾကရသည္။ စာသင္ခန္း စီမံခန္႔ခြဲမႈမွစ၍ သင္ခန္းစာ သင္ၾကားျခင္း၊ အကဲျဖတ္စစ္ေဆးျခင္းလုပ္ငန္းတုိင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား အားလံုးစာတစ္မ်က္ႏွာတည္းတြင္ရွိေနေစရန္မွာ (တေျပးညီစာလိုက္ႏိုင္ရန္) အေတာ္ကေလး ခက္ခဲလွပါသည္။ မျဖစ္ႏုိင္လို႔ေတာ့ မဆိုလိုပါ။ အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မႈႏွင့္ ေလးစားမႈရွိသည့္ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ စာသင္ယူျခင္း၀န္းက်င္ကို ပ်ဳိးေထာင္ျခင္း ဟူသည္မွာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားထံမွ ေမွ်ာ္လင့္ထားသည့္ လိုလားအပ္ေသာ ရလဒ္မ်ားရရွိသည္အထိပင္ တာသြားေပသည္။ ဤကဲ့သို႔ေသာ စာသင္ခန္း၀န္းက်င္ကို ဖန္တီးျခင္းမွာလည္း မျဖစ္ႏုိင္စရာမရွိပါေပ။ သို႔ရာတြင္ ဆရာဆရာမမ်ား၏ ေန႔စဥ္ရင္ဆိုင္ ရသည့္ စိန္ေခၚခ်က္မ်ားႏွင့္အတူရွိေနရသည့္အတြက္ေၾကာင့္ ပံုစံေျပာင္းလဲမႈ အနည္းငယ္ ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ဆရာေရာ ေက်ာင္းသား မ်ား အတြက္ပါ အက်ဳိးမ်ားစြာရရွိေစႏုိင္သည့္ အခ်က္ကို မသိမျမင္ျဖစ္တတ္သည္။ စံျပစာသင္ခန္းတစ္ခန္း ျဖစ္လာေစရန္ မည္သို႔မည္ပံုေျပာင္းလဲ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္သည္ကို ေဆြးေႏြးတင္ျပပါမည္။

ယဥ္ေက်းပ်ဴငွာရွိျခင္း
သင့္အေနျဖင့္ အေရးၾကီးသည္၊ အေရးမၾကီးပါ ဟူ၍ ၾကိဳက္သလိုထင္ျမင္ယူဆႏိုင္ပါသည္။ ကေလးမ်ားအေနျဖင့္ ယဥ္ေက်းပ်ဴငွာ စြာဆက္ဆံတတ္သည့္ အေလ့အက်င့္ရရွိလာေစရန္ မိဘမ်ားမွ အခ်ိန္ေပးျပီး ေလ့က်င့္လုပ္ေဆာင္ျခင္းမရွိပါ။ “ေက်းဇူးျပဳျပီး” ႏွင့္ “ေက်းဇူးတင္ပါတယ္” စသည္ျဖင့္ ေျပာဆိုတတ္ျခင္းမွာ ကိစၥတစ္စံုတစ္ခုျပီးေျမာက္ေစရန္အတြက္ မ်ားစြာအက်ဳိးရွိလွ၏။ သင္မွား ေနပါက မွားေၾကာင္းကို ၀န္ခံေျပာဆိုပါေလ။ ကေလးမ်ားအတြက္ သင္၏အျပဳအမူကို ေရာင္ျပန္ဟပ္ ျပဳမူေစရန္ အေထာက္အကူ ျပဳပါသည္။ မလိုအပ္ဘဲ ေတာင္းပန္ရန္ ေျပာေနျခင္းကားမဟုတ္ရပါ။ မိမိတို႔ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ပြင့္လင္းစြာ ေဆြးေႏြး ေျပာဆိုပါမွ ကေလးမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔ ဆရာဆရာမမ်ား၏ ဦးေဆာင္မႈသို႔လုိက္ပါၾကမည္ျဖစ္ျပီး အေတြ႔အၾကံဳမ်ားကို လြတ္လပ္ ပြင့္လင္းစြာ မွ်ေ၀ၾကပါမည္။

တက္ၾကြစြာနားေထာင္ျခင္း
ေက်ာင္းသားမ်ားကို ေမးခြန္းမ်ားေမးျမန္းေသာအခါ သူတို႔၏အေျဖမ်ားကို နားေထာင္ေပးပါ။ စာသင္ခန္းအတြင္း ေဆြးေႏြးရာတြင္ ပါရွိသည့္ နက္နဲေသာေမးခြန္းမ်ားအပါအ၀င္ မွားသည္၊ မွန္သည္ ဟူ၍ ေျဖဆိုရေသာ ေမးခြန္းမ်ားလည္းပါ၀င္ပါသည္။ ဆရာမ်ား အေနျဖင့္ လြတ္ေနတတ္သည့္ ကေလးမ်ား၏ဘ၀ေနာက္ခံအေၾကာင္းအရာမ်ား၏ သဲလြန္စႏွင့္ အခ်က္အလက္အခ်ိဳ႔ကို ေဖာ္ျပ တတ္ပါသည္။ မိမိစာသင္ၾကားသည့္ သင္ခန္းစာ၊ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ရိုးသားစြာ အမွန္အတိုင္း ျပန္လွန္ သံုးသပ္ျခင္းကို လိုခ်င္ပါမူ ကေလးမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔နာမည္မေရးေစဘဲ လြတ္လပ္စြာ ေကာက္ခ်က္ခ်ႏိုင္ပါေစ။ အေၾကာင္းအရာ အလိုက္ကိုက္ညီစြာ သူတို႔အတိုခ်ဳပ္ ေရးသားႏိုင္ရန္အတြက္ စည္းမ်ဥ္းတို႔ကိုမူ ခ်ေပးရပါလိမ့္မည္။ တစ္ပံုစံတည္း ေကာက္ခ်က္ထားရွိ မႈမ်ားကို ရရွိပါက ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ တင္ျပေဆြးေႏြးေနမႈအေပၚ နားေထာင္ျပီးလွ်င္ သင့္ေတာ္သလို ေျပာင္းလဲ လုပ္ေဆာင္ ေပးပါ။

တံခါးဖြင့္မူ၀ါဒ
ေက်ာင္းစာသင္ခန္းအတြင္းတြင္ျဖစ္ေစ၊ ျပင္ပတြင္ျဖစ္ေစ သူတို႔အတြက္ မိမိရွိေနပါေၾကာင္းကို ကေလးမ်ား သိရွိပါေစ။ သူတို႔အတြက္ သာမန္သူငယ္ခ်င္းအေနျဖင့္ေတာ့မဟုတ္ပါ။ သို႔ေသာ္ ကေလးမ်ားလိုအပ္သည့္အခါ၀ယ္ သက္ေတာင့္သက္သာျဖင့္ ကၽြမ္း၀င္မႈရွိစြာ ေျပာဆိုႏုိင္ျခင္းျဖင့္ သူတို႔အေၾကာင္းကို ပိုမိုသိရွိနားလည္ေစရန္မ်ားစြာအေထာက္အကူျပဳပါသည္။ သူတို႔အတြက္ ရွိေနသည္ဟု သိျမင္ထားေသာေၾကာင့္ သူတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ေစလိုသည့္အရာမ်ားကို အလြယ္တကူပင္ လုပ္ေဆာင္ၾကပါလိမ့္မည္။ အီးေမးလ္ အပါအ၀င္ ဆက္သြယ္ႏိုင္ရန္ လမ္းဖြင့္ထားရွိပါ။ ပိုမိုတိုးတက္လာသည့္ ဆက္ဆံေရးကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

လိုက္ေလ်ာ္ညီေထြရွိပါေစ။
အတင္းအက်ပ္ျပဳလုပ္ေစခိုင္းသူမျဖစ္ေစပါႏွင့္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႔က်စြာ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ပါ။ အထက္တန္းေက်ာင္းသားမ်ားမွာ တစ္ေနကုန္ တစ္ေနခန္း ေက်ာင္းတက္ၾကရသည္။ ေက်ာင္းဆင္းလွ်င္လည္း အနားမရၾကေသးဘဲ လုပ္ေဆာင္စရာေတြ ရွိေနတတ္ ျပန္သည္။ ေကာလိပ္ေက်ာင္းတက္သည့္အခါ၀ယ္ အထက္တန္းေက်ာင္းသားဘ၀ကထက္ စာတစ္၀က္သာရွိသည္ကို သတိရွိပါ။ စာသင္ခန္းအတြင္းအခ်ိန္ကို ထိေရာက္စြာ အသံုးျပဳပါ။ အိမ္စာမ်ားမ်ားလည္း မေပးသင့္ပါေခ်။ သူတို႔ကို ေအာင္ျမင္ေစလိုပါက ၀န္ပိမေနေစပါႏွင့္။ ေက်ာင္းစာ၊ အိမ္စာ အလုပ္အင္မတန္မ်ားျပားေနျခင္း၊ ၀န္ပိေနျခင္းမွာ အင္ကုန္အားကုန္ျဖစ္ေစတတ္ျပီး တစ္ခန္းလံုးကို အက်ဳိးယုတ္ေစတတ္ေလသည္။ ျဖစ္ႏိုင္ပါက သူတို႔၏အိမ္စာမ်ားကိုလည္း ကူညီလုပ္ေဆာင္ေပးပါ။ အရည္အေသြးျမင့္ ေစလိုေသာ စီမံကိန္းသင္ခန္းစာမ်ားအတြက္လည္း အခ်ိန္ပိုေပးသင့္ပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားကို စာလုပ္လွ်င္ျပီးေရာသေဘာမ်ဳိးျဖင့္ အိမ္စာ၊ ေက်ာင္းစာမ်ားမ်ားေပးျခင္းကိုကား လံုး၀မလုပ္သင့္ပါ။
သိန္းႏိုင္

Ref: Kelly Kilpatrick: How to become a teacher in Texas

အေကာင္းျမင္သေဘာထားကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

အေကာင္းျမင္သေဘာထားကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း
သိန္းႏိုင္
မယံုၾကည္ႏိုင္စရာတစ္ခုကို ေျပာျပပါမည္။ ကုန္က်စရိတ္မ်ားစြာသက္သာျပီး ခက္ခဲရႈတ္ေထြးမႈမရွိဘဲ ရိုက္ကူးထားသည့္ Slumdog Millionaire ရုပ္ရွင္ကားၾကီးမွာ ေအာ္စကာအကယ္ဒမီ ဆု ၈ ခုကို ရရွိပိုင္ဆုိင္ျခင္းပင္ျဖစ္ပါ၏။ ၾကည့္ရႈသူသန္းေပါင္းမ်ားစြာႏွင့္ ၾကားနာဖူးေသာ ေနာက္ထပ္သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူမ်ား၏ ဘ၀ တြင္ ေခ်ဖ်က္၍မရႏုိင္ေတာ့ေသာ သက္ေရာက္မႈတစ္စံုတစ္ရာရွိေနျခင္းသည္ပင္လွ်င္ ဤရုပ္ရွင္ကားႏွင့္ပတ္သက္၍ ေျပာစရာျဖစ္ေန ္ေတာ့သည္။ ရုပ္ရွင္မွေပးေသာ အဓိကအခ်က္မွာ “အေကာင္ျမင္သေဘာထား” ပင္ျဖစ္ေလသည္။ ဘ၀ႏွင့္ဆက္စပ္ေနေသာ စိန္ေခၚ မႈမ်ားကို ရိုးရိုးစင္းစင္းပင္တင္ဆက္ထားျခင္းမွာ လူတို႔အေနျဖင့္ အခက္အခဲ၊ အက်ပ္အတည္းမ်ားကို သတၱိျဖင့္ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစရန္ျဖစ္ျပီး အနာဂတ္ကို အေကာင္းျမင္သေဘာထားျဖင့္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆုိင္ႏိုင္ေစရန္ ဤရုပ္ရွင္မွ ခြင့္ျပဳထားရွိေလသည္။

အေကာင္းျမင္၀ါဒ ေရာဂါ
ဟားဗတ္တကၠသိုလ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ အေၾကာင္းအခ်င္းအရာတစ္ရပ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ပါသည္။ ဟားဗတ္ တကၠသိုလ္တြင္ အေက်ာ္ၾကားဆံုးေသာ စာသင္ခန္းမွာ တစ္ပတ္လွ်င္ ေက်ာင္းသား ၉၀၀ ေက်ာ္တက္ေရာက္ၾကသည့္ တားဘင္ရွာလာ အမည္ရွိ လူငယ္ပါေမာကၡတစ္ဦး၏ “အေကာင္းျမင္သေဘာထား စိတ္ပညာ” သင္တန္းပင္ျဖစ္၏။ ဘ၀ေပ်ာ္ရႊင္မႈ၊ အေကာင္းျမင္သေဘာထားႏွင့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္တို႔ကို ေက်ာင္းသားမ်ားအား အေတြးအျမင္ လမ္းရွာေပးျခင္းကို အထူးျပဳ သင္ၾကား ျခင္းပင္။ စီးပြားေရးသင္တန္းကဲ့သို႔ေသာ ေငြေၾကးပိုမိုရရွိေစျပီး ခ်မ္းသာၾကြယ္၀လာေအာင္ျပဳလုပ္နည္းသင္တန္းမ်ားထက္လည္း ဤသင္တန္းမွာ လူပိုစည္ကားေနေလသည္။ လူမ်ားအေနျဖင့္ က်င့္၀တ္သီလႏွင့္ စစ္မွန္ေသာျငိမ္းခ်မ္းသည့္ အေကာင္းျမင္ ဘ၀ ေနနည္းတို႔ကို ေငြေၾကးႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ေအာင္ျမင္မႈတို႔ထက္ ပိုမို တန္ဖိုးထားျခင္းရွိေၾကာင္းျပသေနျခင္းလည္းမည္သည္။

အဘယ္ေၾကာင့္လုိအပ္ပါသနည္း။
ကိုယ္၊ စိတ္၊ ၀ိဥာဏ္ သံုးပါးစလံုး ညီညြတ္မွ်တေနျခင္း အက်ဳိးရလဒ္ေၾကာင့္ အေကာင္းျမင္သေဘာထားရွိသူမ်ားမွာ ပိုမို က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ေၾကာင္းကို သုေတသနမွ ေလ့လာေတြ႔ရွိရသည္။ အျခားတဘက္တြင္မူ အဆိုးျမင္၀ါဒီမ်ားမွာ အသက္ရွည္ျခင္း ကင္းေ၀းျခင္း၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျပားျခင္းႏွင့္ ေအာင္ျမင္မႈႏွင့္ အဓိပၸါယ္ရွိေသာ ဘ၀ကို ပိုင္ဆုိင္ရရွိမႈမွ အလွမ္းေ၀းျခင္းတို႔ျဖင့္ ရင္ဆုိင္ ေနရသည္။

ေက်ာင္းမ်ားတြင္လည္း အေကာင္းျမင္သေဘာထားရွိသူကေလးႏွင့္ အဆိုးျမင္သေဘားထားရွိသူကေလးတို႔အၾကား ကြာဟခ်က္မွာ သိသာထင္ရွားလွပါသည္။ အဆိုးျမင္သေဘာထားရွိသူကေလးသည္ အစဥ္အျမဲပင္ မိမိကိုယ္ကို အသံုးမက်ေၾကာင္းစသည္ျဖင့္ အႏုတ္သေဘာေဆာင္ေသာေျပာဆိုမႈရွိတတ္ျပီး မိမိကုိယ္ကိုအသံုးမက်သူဟု ယံုၾကည္ေနေလသည္။ ဤသို႔ ခံစားျခင္းသည္ ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ ၾကိဳးပမ္းရန္ကိုပင္ စိတ္ပ်က္အားေလ်ာ့ေနေလသည္။ သူ၏စြမ္းေဆာင္ရည္မွာ တိမ္ျမွပ္ဖံုးကြယ္ ေနေလေတာ့ သည္။ ဤအဆိုးျမင္ အေတြးမ်ား၀ကၤဘာေထာက္ေခ်ာက္ႏွင့္အတူ တြဲဘက္ေနတတ္သည့္ အျပဳအမူတို႔ကို စြန္႔ပစ္ရန္ျငင္းဆန္ျပီး ၀န္ေလးေနျခင္းေၾကာင့္ပင္ျဖစ္၏။

အံ့ၾသဘြယ္ရာေကာင္းသည္မွာ ေက်ာင္းသားအမ်ားစု၏ စိတ္အေျခအေနမွာ ဤသို႔ျဖစ္ေနျခင္းပင္တည္း။ အဆိုးျမင္ သေဘာထား ရွိျခင္းမွာ ႏုိင္ငံသား၊ လူမ်ဳိး၊ မ်ဳိးႏြယ္စု၊ လူမႈစီးပြားဆင့္အတန္းႏွင့္ လိင္ကြဲျပားမႈတို႔ႏွင့္ မသက္ဆိုင္ပါေခ်။ လူတိုင္းသို႔ ကူးစက္ႏိုင္ေလ သည္။ အထူးသျဖင့္ အႏုတ္လကၡဏာေဆာင္ေသာ အဆိုးျမင္သေဘာထားအေတြးမ်ားကုိ ဆန္စစ္ျခင္း၊ စစ္ေၾကာေ၀ဘန္ျခင္း မရွိသည့္အတြက္ ျပဳျပင္ေပးႏိုင္မႈမရွိသည့္အခါ၀ယ္ ကေလးမ်ားႏွင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ရြယ္လူငယ္မ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားပါသည္။

သတင္းေကာင္း
အေကာင္းျမင္သေဘာထားကို ျပဳျပင္ေလ့က်င့္သင္ယူႏိုင္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ အေကာင္းျမင္ သေဘာထားဆိုင္ရာ သီးသန္႔ သင္ခန္းစာမ်ားကို ဖန္တီးတည္ေဆာက္ျပီး ေလ့က်င့္သင္ၾကားရန္ အခြင့္အလမ္းရွိပါသည္။ သို႔တည္း မဟုတ္ အျခားေသာဘာသာရပ္နယ္ပယ္မ်ားတြင္လည္း အခြင့္သင့္သလို အေကာင္းျမင္ သေဘာထားဆိုင္ရာအေၾကာင္းအရာမ်ားကို ထည့္သြင္းျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ေပါင္းစည္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္းကိုဖန္တီးျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္းသင္ၾကားႏုိင္ေသးသည္။ ပညာေရးဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားမွ အၾကံျပဳတင္ျပထားသည္မွာ အခ်က္အလက္မ်ားကိုသာ ဦးစားေပးေသာ စာေပဘာသာရပ္တို႔ကို သီးသန္႔ သင္ၾကားျခင္းထက္ ဤကဲ့သုိ႔သင္ၾကားျခင္းမွာ ပိုမိုအေရးၾကီးျပီး ထိေရာက္မႈရွိေၾကာင္းကို ယံုၾကည္ၾကေၾကာင္းပင္ျဖစ္သည္။ အနာဂတ္ဘ၀ေအာင္ျမင္မႈမွာ စာတတ္ရံု၊ လုပ္တတ္ရံုတစ္ခုတည္းျဖင့္ မလံုေလာက္ႏုိင္ေတာ့ပါေခ်။ ကိစၥမ်ားေျမာင္လူတို႔ေဘာင္၏ သပြတ္အူသဖြယ္ရႈပ္ေထြးမႈရွိေသာ ကမၻာၾကီးသည္ လူသားတို႔၏ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ရွင္သန္ျခင္းအဓိပၸါယ္တို႔ကို ေပ်ာက္ဆံုးေစ ပါလိမ့္မည္။ ကုန္ဆံုးေစျခင္းျဖင့္ ဒဏ္ခတ္ေပဦးမည္။ အရာရာတိုင္းအေပၚတြင္ အေကာင္းျမင္သေဘာထားႏွင့္ ေယာနိေသာ မနသိကာရ မထားႏိုင္မခ်င္း ခံစားေနရေပလိမ့္ဦးမည္။ အေကာင္းျမင္အေတြးရွိသူ၊ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ အျမင္သေဘာထား ရွိသူသာလွ်င္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အက်ပ္အတည္းမ်ားကို အျခားဘက္မ်ားမွ ရႈျမင္ သံုးသပ္ျခင္း ႏွင့္အတူ အခြင့္အလမ္းတို႔ကို ေဖာက္ထြက္စဥ္းစားဆင္ျခင္ႏုိင္ျခင္းျဖင့္ ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္ ဖန္တီးႏုိင္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ပင္တည္း။

လက္ေတြ႔အေကာင္ျမင္သေဘာထား
ကေလးငယ္၏ လက္ရွိ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္အေျခအေနႏွင့္ မသက္ဆိုင္ဘဲ ေက်ာင္းဆရာဆရာမတိုင္းအေနျဖင့္ ကေလးငယ္၏ ေအာင္ျမင္ႏိုင္စြမ္းအခြင့္အေရးအတြက္ သင္ယူေလ့လာႏိုင္ရန္ သင္ခန္းစာတို႔ကို ဖန္တီးတည္ေဆာက္ရန္ ဆရာ့က်င့္၀တ္သီလအားျဖင့္ တာ၀န္ရွိေနသည္။ ေအာင္ျမင္မႈအေတြ႔အၾကံဳကို မရရွိျခင္းသည္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ေအာင္ျမင္မႈကို ရယူအားထုတ္ႏုိင္ရန္ စိတ္အားထက္သန္မႈမရွိႏိုင္။ အားထုတ္ရယူျခင္းမရွိဘဲ ပစၥဳပၸန္ႏွင့္ အနာဂတ္တံု႔ျပန္မႈတို႔ကို အေကာင္းျမင္သေဘာထားပိုင္ဆုိင္သူ မျဖစ္လာႏုိင္ပါ။ ေအာင္ျမင္မႈအနိမ့္ဆံုးေက်ာင္းသားကိုပင္လွ်င္ စာသင္ခ်ိန္ကုန္လာသည္ႏွင့္အမွ် သူ၏ၾကိဳးစားအားထုတ္မႈႏွင့္ မသိမသာ တိုးတက္လာမႈတို႔ကို သူကိုယ္တိုင္ အသိအမွတ္ျပဳလာေစျခင္းျဖင့္ ေအာင္ျမင္မႈကို မ်က္ေမွာက္ေတြ႔ျမင္ခံစားခြင့္ ရရွိေစရန္ ဆရာက ကူညီေပးႏုိင္ေသးသည္။ အနည္းငယ္မွ်ေသာ တိုးတက္ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ အားေပးအားေျမွာက္ျပဳျခင္းႏွင့္ အသိအမွတ္ ျပဳေပးျခင္းတို႔မွာ ေနာင္အခ်ိန္တြင္ ပိုမိုၾကိဳးစားအားထုတ္လိုစိတ္ကို ပ်ဳိးေထာင္းေပးျခင္းလည္းျဖစ္သည္။

က်ရံႈးျခင္းႏွင့္ ရင္ဆုိင္ၾကံဳေတြ႔ရာ၀ယ္ အတိတ္တစ္ခ်ိန္က အျခားေသာေအာင္ျမင္မႈတို႔ကို ေဆြးေႏြးေပးျခင္းႏွင့္ ယင္းတို႔ကို အနာဂတ္ ကာလတြင္ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာစိတ္ထားအတြက္ အညႊန္းအေနျဖင့္ အသံုးျပဳျခင္းမွာ ပိုမို ထိေရာက္ေစပါလိမ့္မည္။ ဆရာ ဆရာမတို႔အေနျဖင့္ “ေတာ္သူ”၊ “ညံ့သူ” ဟူ၍ ခြဲျခားသတ္မွတ္ခ်က္ထားျခင္းကို ေရွာင္ရွားၾကျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားကိုလည္း ဤကန္႔သတ္ေဘာင္အျပင္ဘက္သို႔ ဆြဲေခၚသြားရပါဦးမည္။ ဘာသာရပ္နယ္ပယ္၊ စာေတြ႔၊ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားႏွင့္ သိမႈ ဖြ႔ံျဖိဳးမႈနယ္ပယ္အလုိက္ သူ၏လုပ္ေဆာင္ခ်က္တို႔ကို ေက်ာင္းသားတစ္ဦးခ်င္းအေနျဖင့္ မိမိ၏ ကိုင္တိုင္လုပ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းကို အျမင့္ မားဆံုးေရာက္ရွိေစရန္ ပံ့ပိုးကူညီျခင္းမွာ ပိုမိုအေရးၾကီးဆံုးျဖစ္သည္။ ပိုမို၍လည္း အက်ဳိးမုခ်ျဖစ္ထြန္းေစပါမည္။

သိန္းႏိုင္
Ref: Cognitive development